Bart van Meegen

Toegang tot de rechter

In de agenda voor de Rechtspraak is verbetering van de toegang tot de rechter benoemd als een van de speerpunten. Toegang tot de rechter is een breed begrip. Hieronder valt bijvoorbeeld de digitale uitwisseling van stukken, de hoogte van griffierechten en (informatie over) de fysieke toegang tot de gerechtsgebouwen. Op al deze onderdelen zijn weer stappen gezet.

Recent is besloten om ‘Veilig mailen’ in te gaan voeren in de rechtspraak. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan een al lange tijd – terecht – levende wens onder advocaten om op een eenvoudiger wijze te communiceren met de gerechten. Helaas is dit nog geen vervanging van het schriftelijk indienen van stukken, maar deze ontwikkeling is wel weer een stap in de goede richting.

Zelf hoop ik dat dit soort stappen ons eindelijk afhelpt van het oubollige imago van ‘de rechter met zijn fax’. Niemand in de rechtspraak is daar gelukkig mee. Gelukkig wordt doorgewerkt aan de ontwikkeling van systemen voor digitale informatie-uitwisseling via loketten en postbussen. De bedoeling is dat die systemen uiteindelijk de reguliere post en fax écht vervangen.

Deze zomer werd ook een voorstel tot wijziging van de Wet griffierechten burgerlijke zaken in consultatie gebracht. Met dat voorstel wil de minister dat het goedkoper wordt voor bedrijven om kleinere civiele zaken te starten bij de rechtbank. Ook dat is een goede stap. Op de rechtbank zien we dat het aantal ‘kleine’ civiele zaken jarenlang is gedaald, terwijl het aantal bedrijven met vorderingen en mensen met schulden niet zijn afgenomen. Het griffierecht is zo hoog, dat de kosten nauwelijks opwegen tegen de baten. En dat is echt een slechte zaak, vooral voor het Midden- en Kleinbedrijf. Voor onze economie en ondernemers is het van groot belang dat iedereen weet dat schulden voldaan moeten worden. Daarom moeten crediteuren tegen geringe kosten kunnen afdwingen dat rekeningen worden betaald (waarbij de rechter moet kunnen toetsen of een vordering terecht is ingesteld).

Het uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat het kostenneutraal moet zijn. Dat betekent dat het griffierecht in andere zaken omhooggaat. Dat roept nog wel een aantal vragen op. Waarom moet het voor gewone burgers (nog) duurder worden om een zaak aan te spannen? Is het wenselijk dat als een omvangrijke schade is geleden, het griffierecht (nog) hoger wordt om betaling voor de rechter af te dwingen? Om die schade is immers niet gevraagd… Van belang is dat het recht en daarmee de rechter voor iedereen bereikbaar blijft.

Van een iets andere orde zijn allerhande initiatieven om bezoekers beter voor te bereiden op hun bezoek aan de rechtbanken en hoven. Zo is er een animatiefilm over het kindgesprek voor kinderen die de rechter willen vertellen wat zij vinden van de (gevolgen van) de echtscheiding van hun ouders. Hopelijk helpt deze film kinderen om zich goed voor te bereiden op een bezoek aan de rechtbank. Als rechter weet ik uit eigen ervaring dat dit voor deze kinderen vaak spannend is, terwijl de situatie thuis al heel veel van ze vraagt. Hoe beter ze weten wat ze kunnen verwachten, hoe meer ze op hun gemak zijn en hun verhaal goed kunnen vertellen.

In Overijssel hebben we ook twee introductiefilms van de rechtbank laten maken. Mijn collega’s geven hier uitleg over de praktische gang van zaken in onze rechtbank in Almelo en Zwolle; over parkeren, de scanpoortjes, het aanmelden bij de bodebalie en waar de (gratis) koffie staat. De films komen binnenkort op www.rechtspraak.nl, maar nadat ik een voorproefje zag ben ik erg trots op het resultaat. Ik hoop dat het onze bezoekers zal helpen om zich bij ons op hun gemak te voelen. Dat kan een goede behandeling van een zaak op zitting en dus goede rechtspraak alleen maar ten goede komen.

Wilt u geen belangrijk juridisch nieuws meer missen?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Over de auteur

Bart van Meegen

Bart van Meegen

Bart van Meegen is president van de rechtbank Overijssel. Voor zijn overstap naar Overijssel was hij rechter in Utrecht en Amsterdam en raadsheer bij het gerechtshof in Den Haag.

Recente vacatures

Recente vacatures