Hoe bent u bij de wijkrechtbank terechtgekomen, en wat trok u aan in dit werk?
Misschien goed om vooraf te weten: ik werk inmiddels al 25 jaar bij de rechtbank Den Haag. Ik heb mij ontwikkeld tot juridisch adviseur en ik ben vraagbaak voor mijn collega’s. Maar ik ben ook nog steeds griffier op zittingen in het strafrecht.
Daarnaast ben ik deelprojectleider strafzaken voor wijkrechtspraak, waar ik mij vooral bezighoud met operationele dingen rondom dit innovatieve project van de Rechtspraak. Zo maak ik het zittingsrooster voor de rechters en heb ik veel contact met de ketenpartners, zoals het Openbaar Ministerie, de gemeente, de politie en reclassering.
Bij de wijkrechtspraak kan het gaan over betalingsachterstanden, familiezaken, problemen met leerplicht of eenvoudige strafzaken. Wat ik mooi vind aan Wijkrechtspraak is dat er meer tijd is om te kijken naar de verschillende problemen die een verdachte kan hebben en welke oplossingen daarvoor bedacht kunnen worden. Het gaat uiteindelijk om iemands leven weer op de rit te krijgen, met hopelijk als bijvangst dat iemand niet verder in de problemen komt.
Kunt u ons meenemen in een gemiddelde werkdag? Hoe ziet die eruit?
Ik start mijn dag erg vroeg, al om 07.00 uur. Ik ben nu eenmaal van nature een vroege vogel en vind het fijn om in alle rust mijn e-mails te verwerken en me voor te bereiden op de rest van de dag. Mijn week schiet namelijk alle kanten op en is niet altijd even voorspelbaar. Zo kan ik druk met iets bezig zijn, terwijl een collega met een ingewikkelde vraag binnenkomt. Dan moet ik schakelen. Dit vraagt om een strakke planning.
Zo kreeg ik een paar weken geleden een spoedvraag over reclasseringstoezicht. Dat had een minderjarige verdachte door een Duitse rechtbank opgelegd gekregen, maar moest in Nederland worden uitgevoerd. Dit soort zaken komen nauwelijks bij jeugdigen voor. Eigenlijk was ik op dat moment bezig met de voorbereiding van een zitting. Maar ik laat dan alles vallen en moet echt even in die materie duiken om het uit te zoeken.
Wat doet u als gerechtsjurist precies binnen de wijkrechtbank? Welke rol speelt u in een zaak voordat die bij de rechter komt?
Ik noem mijzelf altijd de rechterhand van de rechter. Ik bereid de zaken inhoudelijk voor. Ik maak een uittreksel van de verklaringen die in het dossier zitten, check of iedereen goed is opgeroepen en of er rapportage in het dossier zit. Dit alles om de rechter zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen.
Verder maak ik tijdens de zitting aantekeningen voor een eventueel proces-verbaal en registreer ik na afloop het vonnis.
Mensen met multiproblematiek hebben vaak meer aan hun hoofd dan alleen een juridische kwestie. Hoe merkt u dat terug in uw werk?
Bij de mensen die wij bij de wijkrechtbank in Den Haag zien, speelt veel meer dan alleen het feit waar ze voor moeten komen. Daar worden de zaken ook op geselecteerd. Bijvoorbeeld kinderen die op straat rottigheid uithalen.
Tijdens het voortraject blijkt bijvoorbeeld dat ze niet naar school gaan. Ze hangen liever met vrienden op straat. Dit zijn vaak leeftijdsgenoten, die in dezelfde omstandigheden opgroeien. Ouders die schulden hebben of gewoon sowieso minder middelen tot hun beschikking hebben, zijn veel gehoorde problemen die spelen. Maar ook psychische problematiek of verslaving kan een rol spelen waarom iemand in aanraking komt met de politie.
Wat maakt het werk bij de wijkrechtbank anders dan een juridische functie binnen een reguliere rechtbank of andere juridische organisatie?
Misschien is het werkinhoudelijk voor mij niet veel anders, maar de locatie maakt wel echt verschil. Als je het hebt over ‘midden in de samenleving staan’, dan ben je daar op de goede plek! We zitten namelijk in Moerwijk, in het wijkcentrum met welzijnsorganisaties en vrijwilligersorganisaties. Hier wordt van alles voor en door buurtbewoners georganiseerd.
Daar hebben we een zittingszaal(tje) en een wachtruimte. Alleen al de inrichting is anders, met planten en foto’s uit de wijk, en kunst die is gemaakt door en voor kinderen uit de wijk. Het is veel laagdrempeliger dan bij het grote Paleis van Justitie.
Wat ook anders is, is dat we op onze zittingen een mix van zaken plannen. Zo kan een volwassene voor de politierechter, een minderjarige voor de kinderrechter of een minderjarige en/of zijn ouder voor de kantonrechter vanwege schoolverzuim moeten verschijnen. Al deze zaken staan op één zitting. In ons wijkrechtspraakteam heb ik daarom rechters en griffiers, die hierin bekwaam zijn.
Welke vaardigheden of eigenschappen zijn onmisbaar voor juristen die hier werken, en welke eigenschappen kun je beter thuis laten?
Naast inhoudelijke kennis van de zaakstromen, zoals (jeugd)strafrecht en de leerplichtwet, moet je vooral proberen om open minded te zijn. Ik geloof oprecht dat mensen echt wel hun leven op orde willen krijgen, maar dat het ze soms niet lukt. In het leven is het niet altijd eerlijk verdeeld en het is makkelijk om te denken dat mensen vooral iets niet moeten doen. Sommige mensen hebben net dat steuntje in de rug nodig, wat wij ze kunnen bieden.
Wat is het mooiste compliment dat u ooit van een bewoner of collega hebt gekregen?
Misschien niet per se een compliment, maar collega’s zeggen weleens tegen mij: “Hoe doe jij dat toch allemaal in die paar werkdagen?” Het klopt waarschijnlijk ook wel dat ik veel ballen in de lucht moet houden vanwege mijn gevarieerde takenpakket. Maar dat gaat ongemerkt en de dagen vliegen voorbij. Eigenlijk ben ik daar best trots op.
