Weerbaarheidstraining advocaten: ‘Maak er geen strijd van’

Agressie en intimidatie: advocaten uit diverse disciplines hebben ermee te maken. Om hen weerbaarder te maken kunnen zij sinds augustus een speciale training volgen die strafrechtadvocaat Sanne Schuurman in samenwerking met de Nederlandse Orde van Advocaten ontwikkelde. Mr. woonde zo’n training bij. “Probeer geen vechter te zijn als je dat niet bent, want meestal ga je het niet winnen.”

Delen:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on email
Foto: Depositphotos

Hij maakte al heel wat incidenten mee, zegt Sanne Schuurman (Guarda Advocaten), die al ongeveer twee decennia advocaat is. Schuurman behandelt vooral grote strafzaken, waarvan sommige veel aandacht kregen in de media, zoals de Rotterdamse douanierzaak, de zogeheten ‘TomPoes’-zaak en de ‘martelcontainer’-zaak, waarin hij een van de hoofdverdachten bijstaat. Bang is hij niet uitgevallen, glimlacht Schuurman, maar hij weet hoe groot de impact kan zijn van agressie en bedreiging, al helemaal sinds hij een cliënt bijstond die op een dodenlijst stond en Schuurman voorafgaand aan de rechtszaak ontdekte dat hij mogelijk ook zelf hoog risico liep. “Dan loop je toch anders naar je auto.”

Beroepsopleiding

In de beroepsopleiding voor advocaten was hier niet of nauwelijks aandacht voor, constateert Schuurman. “We oefenden met een slechtnieuwsgesprek en kregen onderhandelingsvaardigheden bijgebracht, maar we leerden niet om te gaan met agressie, laat staan met een dreiging van liquidatie.” Ook aan de adviezen van oud-collega’s had hij niet veel. “Ze zeiden dat ik tijdens sommige cliëntbesprekingen beter niet in de schietlijn kon gaan zitten.”

Praktisch

Met twee ervaren trainers, die Schuurman kent uit de vechtsportwereld (de Israëlische verdedigingssport krav maga en boksen), besloot hij een cursus te ontwikkelen om de weerbaarheid van advocaten te vergroten. Een van de trainers werkt bij de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten, die recent nog betrokken was bij de evacuatie van Nederlanders uit Kabul. De ander, Richard van Asdonck, werkt al decennia in het gevangeniswezen en heeft veel ervaring in krav maga.
Toen de Nederlandse Orde van Advocaten na de moord op Derk Wiersum meer aandacht wilde voor de weerbaarheid van advocaten bood Schuurman aan te helpen. In samenwerking met de Orde biedt hij samen met de andere trainer onder de naam ‘Triarii Group’ advocaten sinds augustus een praktische training waardoor ze in hun dagelijkse praktijk beter leren om te gaan met agressie en bedreiging en inzicht krijgen in hun eigen gedrag. Inmiddels hebben ongeveer twaalf trainingen plaatsgevonden, waaraan per keer maximaal twaalf deelnemers kosteloos kunnen meedoen. In totaal zijn er 250 plaatsen beschikbaar.
Schuurman had verwacht dat vooral strafrechtadvocaten zich zouden aanmelden, zegt hij voorafgaand aan de training, maar die zijn in de minderheid. “We zien advocaten uit allerlei disciplines, van straf-, arbeids- en insolventierecht en familie- en erfrecht tot letselschadepraktijk en zelfs hippisch recht.”

Bewustzijn

In een vergaderruimte van de Penitentiaire Inrichting Nieuwersluis – tegenwoordig een vrouwengevangenis – volgen de advocaten één dag een intensieve training waarin aandacht is voor theorie, onder meer over de verschillende agressievormen, maar waarin de deelnemers ook aan de slag gaan met concrete oefeningen aan de hand van situaties uit de praktijk. Daaraan komt geen sportkleding of judomat te pas, zeggen de trainers vooraf. Deze training is vooral bedoeld om de deelnemers te laten ervaren wat een dreigende situatie met ze doet, hoe ze in zo’n situatie reageren en wat ze misschien anders kunnen doen. Want, zo stellen de trainers, je leert je eigen gedrag herkennen in dit soort situaties. ”Het gaat erom dat je je bewust bent van hoe je op een ander overkomt en reageert op diens gedrag.”

Veel rottigheid

Vandaag doen er elf advocaten mee, van jong tot zeer ervaren, die zich bezighouden met straf- en arbeidsrecht, vreemdelingenrecht, familie- en erfrecht en de letselschadepraktijk. Allemaal kregen ze te maken met verbaal geweld of andere vormen van agressie, sommigen zelfs meerdere keren. Stalking door een cliënt, opgesloten worden tijdens een cliëntbezoek, stoelen die tijdens een bespreking door het kantoor vliegen, met messen zwaaiende cliënten, intimiderende filmpjes die door een klant op internet zijn gezet: de ervaringen zijn divers. “Ik heb een hele hoop rottigheid meegemaakt”, vertelt een oudere advocaat, die zegt zelfs meerdere keren te zijn mishandeld.
Enkele advocaten zijn om die reden zelfs met hun strafrechtpraktijk gestopt en zijn zich gaan specialiseren in andere rechtsgebieden. “In de letselschadepraktijk kan ik zaken makkelijker zelf selecteren”, zegt een advocaat. Maar ook in die praktijk heeft ze met agressie te maken.

Toename

Agressie en intimidatie zijn de laatste jaren duidelijk toegenomen, constateren verschillende advocaten. “Agressie lijkt de norm geworden”, zegt ook de trainer, “maar normaal is het natuurlijk niet.”
Ook NOvA-directeur Raffi van den Berg signaleert een toename van agressie en bedreiging, zegt zij in een uitzending van EenVandaag van eind 2020, die aan het begin van de training wordt getoond. Minstens één keer per week wordt de noodtelefoon van de Orde gebeld. Inmiddels is dit twee keer per week, vult de trainer aan, en omdat lang niet alle incidenten worden gemeld zou dit nog maar het topje van de ijsberg kunnen zijn.

Ongemak

Dan is het tijd voor een oefening. Hierbij wordt een grote gespierde acteur ingezet die de advocaten één voor één onder vuur neemt. Daarbij krijgen zij de opdracht niet te praten. De deelnemers voelen zich door het gedrag van de acteur zichtbaar ongemakkelijk. Toch reageert iedereen anders. Waar de één naar de grond staart, kijkt de ander de man glimlachend in zijn ogen. Daarna worden de oefening en de reacties erop besproken. “De meeste advocaten zijn mondig en gebruiken taal als wapen”, licht de trainer de opdracht om te zwijgen toe. “Minder mondige mensen kunnen de onmacht die ze daardoor voelen uiten in agressie.”
Niet iedereen reageert hetzelfde op agressie, zeggen Schuurman en de trainers. “Het hangt af van je persoonlijkheid en achtergrond, maar ook van andere factoren. Zo kan het uitmaken of je die nacht slecht geslapen hebt of ruzie had met je partner voordat je naar je werk ging.” Er is ook geen goed of fout, benadrukken ze. Van belang is te weten hoe het lichaam kan reageren op stress. “Onder druk hoor en zie je anders, en je fijne motoriek werkt niet goed meer.”

Ratio

Wint de ratio het weer van de emotie, dan ben je beter in staat te bedenken welke middelen je inzet om in te grijpen, benadrukken de trainers meerdere keren. Die middelen kunnen variëren. “Zo kan het helpen om aan te geven onder welke voorwaarden je een gesprek wilt voeren, maar ook charme of humor inzetten kan goed werken.” Met een agressieve klant meeveren kan eveneens effectief zijn, bijvoorbeeld door geen formele taal te gebruiken of begrip te tonen voor zijn frustratie. Soms kan het zinvol zijn om bij een gesprek weg te lopen. “Het middel dat je inzet moet bij je passen”, stelt de trainer. “Probeer geen vechter te zijn als je dat niet bent, want meestal ga je het niet winnen.”

Voorbereiden

Schuurman en de trainers wijzen erop dat ook een goede voorbereiding van belang is. Dat kan volgens hen op allerlei manieren. Een goede voorbereiding betekent ook dat er nagedacht wordt over de kantoorinrichting, zoals het plaatsen van camera’s, aldus Schuurman. Hij wijst hierbij op onderzoek waaruit blijkt dat mensen zich rustiger gedragen wanneer ze weten dat ze door camera’s geobserveerd worden. Soms kan het verstandig zijn de dagelijkse routine te breken, adviseert de trainer. Daarnaast is het goed vooraf na te denken over een goede locatie voor het gesprek. “Sommige besprekingen kun je beter op kantoor houden dan bij een cliënt thuis. Ga je toch op huisbezoek, zoek dan eerst uit in wat voor wijk hij woont en hoe de verkeersroutes daar zijn georganiseerd. Kom je er makkelijk weg, is er eenrichtingsverkeer? Laat ook aan kantoorgenoten weten waar je bent en hoelang je denkt weg te blijven. En zorg dat je je telefoon bij de hand hebt en wanneer nodig snel het noodnummer kunt bellen.” Proactief handelen dus.
Sommige situaties zijn niettemin nou eenmaal niet te voorkomen, concludeert hij. “Als je écht wilt uitsluiten dat een cliënt je buiten met een kalashnikov opwacht moet je overwegen te stoppen met dit werk.”

Lastige positie

Om ellende te voorkomen zouden advocaten zich bewuster kunnen zijn van hun gedrag in de media en de informatie die ze delen op sociale media. “Foto’s van je kinderen plaatsen op Facebook, je huis herkenbaar in beeld brengen op Instagram: misschien beter niet doen”, zegt de trainer. Advocaten zitten in een lastige positie, erkent hij, nu ze ook ondernemers zijn van wie wordt verwacht dat ze laten zien wie ze zijn en wat ze kunnen.

Oproep

Schuurman roept alle advocaten tot slot op van eventuele incidenten niet alleen aangifte te doen bij de politie, maar deze ook te melden bij de Orde, zodat die hiervan een inventarisatie kan maken. Het zou interessant zou zijn te weten hoeveel advocaten hun toga na negatieve ervaringen daadwerkelijk aan de wilgen hebben gehangen, zegt hij na afloop. “Daar zou eens onderzoek naar gedaan kunnen worden.”

Wat doet de Orde nog meer?

Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft op initiatief van de Orde geld ter beschikking gesteld om advocaten concrete handvatten te bieden om hun weerbaarheid te vergroten. Advocaten kunnen in dit kader gratis de weerbaarheidstraining van Triarii Group en de Orde volgen, maar ze kunnen ook bellen met de telefonische hulplijn LawCare om te sparren met een ervaren vakgenoot. Daarnaast biedt de Orde sinds februari veiligheidsscans, waarmee advocaten kosteloos hun kantoor of woonhuis kunnen laten controleren op kwetsbare aspecten. Een gespecialiseerd en gecertificeerd bedrijf onderzoekt het pand op kwetsbaarheden zoals sloten, ramen, toegangscontrole en camera’s. Zo nodig volgt een advies over te nemen beveiligingsmaatregelen. Ook de digitale vindbaarheid van NAW-gegevens van advocaten in openbare registers en op sociale media is onderdeel van deze scan.

In de vernieuwde Beroepsopleiding Advocaten (BA) is het vak ‘Ethiek’ uitgebreid met een module over omgaan met druk voor jonge startende advocaten, zo meldt een woordvoerder van de Orde. Tijdens de BA wordt aandacht besteed aan de druk die advocaten kunnen ervaren van klanten, maar ook van collega’s of de cultuur op kantoor. Op deze manier wordt jonge advocaten geleerd zichzelf weerbaarder te maken in hun eigen omgeving. Dit is iets anders dan de weerbaarheidstrainingen die advocaten bij Sanne Schuurmans kunnen volgen, maar net zo van belang voor het goed kunnen uitoefenen van het vak van advocaat, zegt de woordvoerder.
Ook de docenten van de BA volgen binnenkort de weerbaarheidstraining. Daarna gaat de Orde bekijken of de module over omgaan met druk in de beroepsleiding kan worden uitgebreid met weerbaarheid tegen bedreigingen. “Overweging is dat jonge startende advocaten naast ‘normale’ druk ook te maken kunnen krijgen met bedreiging en daarop voorbereid moeten worden, hoe vervelend dat ook is”, aldus de woordvoerder van de Orde.

Meer weten over deze organisatie(s)?

Delen:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on email

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Meest gelezen berichten

Van onze kennispartners

Juridische vacatures

Gemeente Pijnacker-Nootdorp zoekt een

Over Mr.

Mr. is hét platform voor juristen. Mr. bericht over actuele zaken in de juridische wereld en belicht en becommentarieert deze vanuit een onafhankelijke positie. Mr. richt zich op alle in Nederland actieve juristen en WO-rechtenstudenten..

Volg MR. op social media

Service menu

Contactgegevens

Uitgeverij Mr. bv
Paul Krugerkade 45
2021 BN Haarlem
Uitgever: Charley Beerman
E-mail: beerman@mr-magazine.nl

Scroll naar top