De juridische sector staat bekend als degelijk, zorgvuldig en relatief behoudend. Sven van de Kamp, vroeger advocaat bij Loyens & Loeff, tegenwoordig zelfstandig juridisch adviseur en winnaar van de Dutch Independent Legal Award, ziet ook dat de juridische wereld nu fundamenteel verandert: AI. Dat verbaast hem niet, want hij volgt de technologische trends al jarenlang nauwgezet. ‘Ik ben een nerd van huis uit. Ik heb vroeger zelf mijn computers in elkaar gezet.’ Inmiddels zit hij ook al bijna tien jaar in het juristenvak. ‘Het verwondert mij weleens hoe langzaam de sector eigenlijk verandert’, zegt Van de Kamp. ‘Maar AI is een ontwikkeling die je niet kunt negeren. Die dwingt de sector om in beweging te komen.’
Juristen worstelen met AI
Desondanks ziet hij dat veel juristen nog worstelen met de nieuwe technologie. Vaak omdat de verwachtingen verkeerd zijn. ‘Drie jaar geleden had ik een opdracht waar ik allerlei processen ineens kon automatiseren. Met twintig procent van de inspanning kreeg ik ineens tachtig procent van het resultaat. Maar zodra er één foutje in de output stond, concludeerden veel juristen dat de AI-tool niet deugde. En dan werd het kind met het badwater weggegooid.’ Andersom gebeurt het ook dat juist te veel op AI wordt vertrouwd. ‘Ik ontving laatst een memo van een advocaat die ik had ingeschakeld, met allerlei specifieke AI-opmaaktekens, zoals de beruchte em-dash. Dat klakkeloos doorsturen, zonder er nog kritisch naar te kijken, kan echt niet.’
Volgens Van de Kamp ligt hier een belangrijke uitdaging voor de beroepsgroep. Juristen zijn gewend aan hoge kwaliteitsnormen, en terecht. Maar wie AI succesvol wil inzetten, moet eerst anders leren denken. ‘Je kunt een AI-tool niet vragen om van A tot Z je juridische vraagstuk op te lossen. Je moet het opknippen in kleinere onderdelen. Heb je bijvoorbeeld zeven pdf’s, zet die dan eerst om naar markdown, zodat de tool met een kleinere, overzichtelijkere context werkt. Dan ontstaat er vaak verrassend veel waarde.’
Meer tijd voor strategisch advies
Van de Kamp ziet nog maar weinig organisaties die echt goed gebruikmaken van AI. Wel noemt hij voorbeelden van advocaten die AI inzetten voor specifieke onderdelen van hun werkproces, door afzonderlijke stappen slim te automatiseren. ‘Veel tijdrovende werkzaamheden kun je daarmee versnellen. Denk aan het structureren van informatie of het helder formuleren van een advies.’ Zelf gebruikt Van de Kamp AI regelmatig om complexe juridische trajecten inzichtelijker te maken voor klanten. Zo zette hij onlangs een langdurige onderhandelingsgeschiedenis met meerdere versies en subversies om in een overzichtelijk schema. ‘Vroeger zou zoiets wel een dag kosten. Nu kan ik mijn klant binnen een uur laten zien welke keuzes onderweg zijn gemaakt, en waar in het proces precies is toegegeven of juist niet.’
Van inhoudsexpert naar strategisch partner
Dat levert volgens hem onder aan de streep een belangrijk voordeel op: juristen krijgen meer tijd en ruimte om strategisch te adviseren. En juist daar ligt volgens Van de Kamp de toekomst van het vak. ‘Ik merk dat klanten steeds vaker behoefte hebben aan iemand die meedenkt. Niet alleen aan een externe adviseur die zegt wat juridisch wel of niet mag. Klanten willen begrijpen wat een beslissing betekent voor hun organisatie.’
Daarmee komen we bij de belangrijkste competenties voor de jurist van morgen. Verrassend genoeg zijn dat volgens Van de Kamp niet primair juridische of technologische vaardigheden. ‘In mijn ogen worden soft skills alleen maar belangrijker. Hoe ga je met mensen om? Hoe breng je een oordeel over? Hoe vertaal je juridisch advies naar een praktische beslissing voor een organisatie?’ Hij gaat nog een stap verder. ‘Ik denk dat AI, als het zo doorgaat, ook specialisten met hun kennis uiteindelijk het onderspit laat delven. Die denken nu vaak dat AI ze niet kan raken. Maar een specialisme is gebouwd op kennis, en die kennis kan AI uiteindelijk ook invullen. Als AI steeds meer juridische kennis toegankelijk maakt, wordt het menselijke deel van je werk alleen maar waardevoller. Denk aan luisteren, overtuigen en organisaties begrijpen en adviseren.’
De jurist die relevant blijft
Daarnaast verwacht hij dat technologische nieuwsgierigheid geen luxe meer is, maar een vereiste. ‘De tijd is voorbij waarin een jurist alleen Word hoeft te begrijpen. De enige reden dat we daar nog mee wegkomen, is omdat onze beroepsgroep als geheel relatief langzaam beweegt.’ Zijn advies aan juristen die nog weinig met AI doen, is dan ook helder: begin, experimenteer en investeer tijd. ‘Zelf kan ik oprecht op een vrijdagavond, als mijn werk af is, uren zitten sleutelen aan een nieuwe tool of workflow. Dat vind ik gewoon leuk.’ Niet iedere jurist hoeft die gedrevenheid te delen, erkent hij, maar zonder tijdsinvestering komt niemand ver. ‘Het kost echt moeite om AI goed te begrijpen. Maar als je relevant wilt blijven voor klanten, moet je weten wat deze technologie kan en waar zij naartoe gaat. Wie technologie begrijpt én mensen begrijpt, heeft straks een enorme voorsprong. En zo iemand is volgens mij de jurist van de toekomst.’
