Raad van State doet suggestie voor verkenner in formatie: de Raad van State

De Afdeling advisering van de Raad van State bracht onlangs een 'voorlichting' uit over de verkenningsfase in de kabinetsformatie, die in 2021 rampzalig verliep. De vice-president van de Raad van State zou de meest geschikte kandidaat zijn voor de rol van verkenner.

Delen:

foto: Depositphotos

De kabinetsformatie naar aanleiding van de verkiezingen van maart 2021 was niet een onverdeeld succes. Zo duurde het wie-met-wie door onderlinge uitsluitingen dermate lang dat de formatie 2021-2022 de boeken inging als de langste ooit: 299 dagen. Het kabinet Rutte-IV werd vervolgens nooit meer dan een verstandshuwelijk en hield het slechts zo’n anderhalf jaar vol.

Wet van Murphy

Met name in de verkenningsfase ging zo ongeveer alles fout wat er fout kon gaan: D66-verkenner Kajsa Ollongren testte positief op corona en liet zich in de haast van het moment fotograferen met notities van gesprekken met lijsttrekkers. Daarop stond geschreven dat toenmalig VVD-leider Mark Rutte een ‘functie elders’ voor Pieter Omtzigt (toen nog CDA) in gedachten zou hebben. Het debat over de ontstane situatie, waarin Rutte volhield hieraan ‘geen actieve herinnering’ te hebben, zette verhoudingen voorgoed op scherp.

Voorlichting

Sinds in 2012 de Koning uit de kabinetsformatie is gehaald, wordt daags na de verkiezingen een verkenner aangesteld om de eerste gesprekken te voeren wanneer het stof nog neerdaalt. Omdat de verkenningsfase zich in een staatsrechtelijk vacuüm bevindt (er staat bijvoorbeeld niets over in de Grondwet), vroeg de Tweede Kamer de Raad van State om een voorlichting hierover (art. 21a Wet RvS). Dat de twee grootste partijen (VVD en D66) onderling afstemden wie als verkenners zouden optreden, was al een ongelukkig begin.

Het leeuwendeel van ’s Raads voorlichting is dan ook gewijd aan de vraag wie in het vervolg als verkenner moet optreden. Daartoe bestaan volgens hem twee opties: 1) een per formatie aan te wijzen persoon of 2) een vaste functionaris, dat wil zeggen gekoppeld aan een bestaand ambt. Een persoon kent als nadeel dat diegene vaak een (partij)politicus zal zijn, wiens benoeming alvast kan aansturen op een bepaalde uitkomst.

Wij van WC-eend…

Meer voelt de Raad dan ook voor de tweede optie, waarin de functie van verkenner wordt opgedragen aan een ambtsbekleder. Hierbij gaat het tussen de voorzitters van de Tweede en Eerste Kamer en de vice-president van de Raad van State. De Kamervoorzitters vallen beide af – die van de Tweede zwaait misschien wel af na de verkiezingen en die van de senaat kent weer zijn eigen politieke gevoeligheden.

“Het laatstgenoemde nadeel geldt niet voor de vice-president van de Raad van State omdat deze op nog meer afstand staat van de dagelijkse politiek”, vervolgt de voorlichting. Die adviseert regering en parlement immers al over wetgeving en bestuur, waar advies over staatsrechtelijke vragen een belangrijk onderdeel van uitmaakt. Was getekend: “De vice-president van de Raad van State”.

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Scroll naar boven