De wijze waarop wetten en algemene maatregelen van bestuur worden afgekondigd, vindt Linthorst behoorlijk archaïsch. “Wil je dat burgers zich daaraan houden, dan moeten je bekendmakingen begrijpelijk zijn.” De grondwetsherziening van 1983 beoogde ‘modernisering’, maar daar is volgens Linthorst niet alles van terechtgekomen. Waarom niet? “Omdat de Koning erbij betrokken is. Hij is het die wetten en koninklijke besluiten niet alleen ondertekent, maar ook al aan het woord is in de aanhef en zelfs in de inhoud van wetten en besluiten.” Linthorst is voormalig directeur Wetgeving en Juridische Zaken van het Ministerie van Economische Zaken en publicist. Zijn stuk is te lezen op LinkedIn.
Pluralis majestatis
Die aanhef begint met: “Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.” Dat ‘Wij’ is de ‘pluralis majestatis’, waardoor iedere minister die in een wet of besluit voorkomt wordt aangeduid als ‘Onze Minister’. Linthorst: “Archaïscher dan dit krijg je het tegenwoordig niet meer in juridische documenten.” Artikel 81 van de Grondwet stelt dat ‘de vaststelling van wetten [geschiedt] door de regering en de Staten-Generaal gezamenlijk’. “Daarbij past geen afkondigingsformulier waarin het lijkt alsof de wet vooral het werk van de Koning is.”
Bij de gratie Gods
Wat ook eigenlijk niet meer kan is dat in het afkondigingsformulier, tussen ‘Willem-Alexander,’ en ‘Koning der Nederlanden’, staat: ‘bij de gratie Gods’. Na 1983 is regelmatig vanuit de Tweede Kamer aan de regering gevraagd om daar wat aan te doen maar dat had nooit prioriteit. Eigenlijk vreesde de regering voor een discussie over de ‘gratie Gods’, vermoedt Linthorst. Wel kwam er een wetsvoorstel waarover de Afdeling advisering van de Raad van State ‘mild en ook wat warrig’ adviseerde. Daarover heeft Linthorst een hypothese. “De omstandigheid dat de Koning voorzitter is van de Raad van State heeft er wat mee te maken. Zou het kunnen dat in zo’n geval de vicepresident van de Raad even gaat bellen met zijn Voorzitter? Ik denk dat het niet alleen zou kunnen, en mogen, maar dat het zelfs onbeleefd zou zijn als de vicepresident het níet zou doen. Het zou best zó kunnen zijn, dat de Koning aan zijn vicepresident heeft laten weten dat hij niet heel erg gehecht is aan de ‘gratie Gods’, maar die ‘pluralis majestatis’ wel chic vindt.”
Grondslag in Grondwet
Als het aan Linthorst ligt (vorig jaar publiceerde hij het boek Dagboek van een Kroonprins. Hoe Nederland bijna een republiek werd), wordt het: ‘Willem-Alexander, krachtens de Grondwet Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz.’ “Dat zou zelfs behulpzaam zijn bij het onderwijs: leraren kunnen hiermee uitleggen dat al onze belangrijke instituties – zoals de Tweede Kamer en de rechterlijke macht, maar óók de Koning – hun grondslag hebben in de Grondwet. Zo kan de constitutionele modernisering van 1983 eindelijk worden afgerond.”
