Verwarring over ‘nieuwe aanpak’ Raad voor de rechtspraak

Delen:

Er bestaat grote onduidelijkheid over wat de Raad voor de rechtspraak vorige week nu precies heeft gezegd in de reactie op de protesterende rechters die zich onder meer zorgen maken over de hoge werkdruk. In een brief aan de gehele rechtspraak van vorige week lijkt de Raad voor de rechtspraak toe te zeggen dat rechters langer over zaken mogen doen, ook als dat leidt tot rode cijfers. Zo is dit vorige week ook door de media opgepikt. Maar wie de brief goed leest, kan even goed de conclusie trekken dat deze toezegging vooral bedoeld lijkt te zijn om de boel te sussen. De Raad legt nog steeds de verantwoordelijkheid bij de gerechten zelf. Deze zouden eerst eens moeten formuleren wat nu precies goede rechtspraak is en dat onderling beter moeten communiceren.

Begin dit jaar maakte de Raad voor de rechtspraak een toer langs nagenoeg alle gerechten en colleges. Aanleiding was een manifest van een aantal raadsheren uit Leeuwarden waaraan inmiddels ongeveer 30 procent van de rechters steun heeft betuigd. In het manifest schrijven de raadsheren onder meer dat zij zich niet vertegenwoordigd voelen door de Raad, dat de benoemingsprocedure voor de nieuwe gerechtsbestuurders gebrekkig was (zonder inspraak) en dat de Rechtspraak steeds meer gaat lijken op een groot bedrijf waarin productiecijfers leidend zijn.

Volgens de Raad was de werkdruk het meest besproken onderwerp tijdens de toer. Dat blijkt uit de brief die vorige week aan de Rechtspraak werd verzonden en waarin de Raad het boetekleed aantrekt. “De Raad onderkent zelf bijgedragen te hebben aan de dominantie van productie en financiën door in onder meer de bestuurlijke overleggen met de gerechtsbesturen steeds te sturen op een sluitende begroting bij de geldende prijzen (vergoedingen per zaak). De Raad zal zijn opstelling herzien: als blijkt dat gerechten, na alle mogelijke maatregelen te hebben genomen, alleen in staat zijn de kwaliteit te handhaven door in de rode cijfers te gaan, dan zij dat zo. De Raad zal hiervoor de verantwoordelijkheid nemen en regering en parlement nadrukkelijk voorhouden dat de samenleving te allen tijde verzekerd moet zijn van kwalitatief goede rechtspraak. Van de gerechtsbesturen verwacht de Raad dat zij het maximale doen om hun middelen in te zetten voor het primaire proces van de rechtspraak en deze goed te verdelen over de rechtsgebieden.”

In de media is dit tot nu toe vertaald met de conclusie dat rechters dus langer over hun beslissingen mogen doen. Maar dat lijkt iets te voorbarig. Eigenlijk is er niets nieuws onder de horizon. Dat zegt ook Rinus Otte, hoogleraar rechtspleging aan de Rijksuniversiteit Groningen en raadsheer bij het Hof Arnhem-Leeuwarden, in zijn blog op ivorentoga.nl: “Dit is een voortreffelijke brief waarin de Raad nogmaals de formele gang van zaken van de laatste 12 jaren herbevestigt en de rechtbanken en de gerechtshoven moeten proberen de eigen problemen op te lossen. Ook blijft voluit overeind dat de rechters moeten inzetten op sneller werken en de kwaliteit hoog te houden die men zelf voor ogen staat.”

Ook bij politici is behoorlijk wat verwarring ontstaan over de brief van de Raad. Dat blijkt uit een rondgang van Mr. langs een aantal Tweede Kamerleden.

Jeroen Recourt (PvdA): “De Raad garandeert niet dat rechters er langer over mogen doen. En dat is ook wel terecht, want nergens is tot nu toe uit gebleken dat de beperkte tijd ten koste gaat van de kwaliteit. Ik geloof trouwens niet dat alle rechters in alle gerechten te weinig tijd hebben. Ik denk dat dit verhaal vooral opgaat voor de grote rechtbanken in de Randstad. Bovendien heeft de werkdruk niet zozeer te maken met de middelen maar met de organisatie van het werk zelf.” Volgens Recourt is het dus terecht dat de Raad de bal terug legt bij de gerechten. Verder zegt hij nog wel dat het systeem van outputfinanciering beter geregeld kan worden. “Meervoudige zaken moeten beter worden beloond. Je kunt je sowieso afvragen of dit eigenlijk nog wel het optimale systeem is.”

Peter Oskam (CDA): “Langer over zaken doen, haalt misschien wel wat druk van de ketel bij de rechters, maar dan wordt de burgerij weer ontevreden. Onderdeel van kwaliteit is immers ook snelheid. Daarbij wordt het allemaal nog duurder als ze langer over beslissingen mogen doen. Natuurlijk moeten er wel prijsafspraken worden gemaakt, maar het is niet de bedoeling dat rechters daar overspannen van raken. Het kom erop neer dat de financieringswijze gewoon niet deugt. Hier ligt een taak voor het ministerie. Die moet hierover met de Raad in overleg treden. En er moet een betere verdeling komen binnen de strafketen. Daar zit het belangrijkste knelpunt. De politie heeft er 105 miljoen euro bij gekregen en de rest van de ketenpartners kreeg niets extra’s. Dat is vragen om problemen. De politie gaat namelijk meer produceren waardoor ook rechters waarschijnlijk meer moeten gaan doen.”

Ook Ard van der Steur (VVD) zegt dat de bekostiging wellicht moet worden veranderd. “Rechters krijgen minder zaken, omdat steeds meer kwesties zich lenen voor mediation en doordat het Openbaar Ministerie steeds vaker zaken zelf afdoet. Maar de zaken die rechters doen, worden wel complexer. Het is niet uitgesloten dat die zwaarte met zich mee zal brengen dat per saldo meer werk moet worden verzet. Dan is outputfinanciering niet meer toereikend. Het zou zelfs zo kunnen zijn dat er op termijn meer geld nodig is. Maar allereerst ligt er een taak voor de gerechten zelf. Zij moeten een efficiencyslag maken. Je wilt niet weten hoe omslachtig de werkprocessen soms ingericht zijn.”

Gerard Schouw (D66) is benieuwd naar de uitwerking van ‘de nieuwe aanpak’ van de Raad. “Het is een mooie belofte dat rechters niet meer op de klok hoeven te kijken, maar hiermee is de kous nog niet af. We moeten ervoor waken dat het geen loze belofte wordt. De vraag is hoe aan dit nieuwe beleid invulling wordt gegeven. Zonder die uitwerking wekt de brief de indruk dat het vooral bedoeld is om even een politiek brandje te blussen.”

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Scroll naar boven