Wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen en de Vrije Universiteit deden een verkennend onderzoek naar de inzet van de ‘voor- en nahangprocedures’.
Terughoudend
Anders dan het geval is bij formele wetgeving, wordt gedelegeerde regelgeving niet door de Tweede en Eerste Kamer behandeld. Het idee hierachter is dat deze regelgeving zo sneller in werking kan treden, beter kan inspelen op actuele ontwikkelingen en minder beslag legt op het wetgevingsproces. Als het parlement toch de vinger aan de pols wil houden, kan dat vooraf via een voorhangprocedure of achteraf via een nahangprocedure. De betreffende ontwerpregeling wordt dan toch aan de Kamer voorgelegd. Maar dat kan alleen als de wet waar de gedelegeerde regelgeving op is gebaseerd, dat mogelijk maakt. Uitgangspunt is dat terughoudend wordt omgegaan met deze procedures.
Bijzondere redenen
De onderzoekers bekeken hoe vaak de voor- en nahangprocedure in bestaande wetgeving mogelijk zijn gemaakt, en hoe vaak parlementariërs daar daadwerkelijk gebruik van maakten.
In de Aanwijzingen voor de regelgeving − waarin kwaliteitsnormen voor wet- en regelgeving zijn opgenomen − is het uitgangspunt ‘nee, tenzij’. Alleen als er bijzondere redenen zijn hoort parlementaire betrokkenheid bij gedelegeerde regelgeving in een wet te worden opgenomen.
Gebrek aan uniformiteit
Uit het onderzoek blijkt dat in 569 wettelijke bepalingen een vorm van parlementaire betrokkenheid bij gedelegeerde regelgeving is opgenomen. Meestal gaat het om een beperkte vorm, waarin Kamerleden binnen een bepaalde termijn de mogelijkheid hebben om vragen te stellen of een debat kunnen aanvragen. De juridische vormgeving van deze procedures loopt echter sterk uiteen. Dat gebrek aan uniformiteit wijkt maakt het voor Kamerleden minder duidelijk wat hun rol en mogelijkheden zijn.
Vereenvoudiging
Of de voorgeschreven terughoudendheid door parlementariërs in acht wordt genomen, is moeilijk vast te stellen. Dat komt doordat in meer dan de helft van de wetten een toelichting ontbreekt waarom een voor- of nahangprocedure noodzakelijk wordt geacht.
Uit het onderzoek blijkt dat de wettelijk voorgeschreven procedures ertoe leiden dat gedelegeerde regelgeving regelmatig aan het parlement wordt voorgelegd. Dat gebeurt vooral wanneer de politieke relevantie van een onderwerp groot is. In meer dan de helft van de gevallen stelde de Tweede Kamer vervolgens geen vragen, en nam zij het voorstel voor kennisgeving aan.
Maar dat betekent volgens de onderzoekers niet dat parlementaire betrokkenheid bij gedelegeerde regelgeving geen waarde heeft. Wel zou om parlementaire controle effectiever te maken vereenvoudiging of herziening van de voor- en nahangprocedures wenselijk zijn.
