Website voor juristen

KBvG blijft strijden voor monopolie

dinsdag, 29 maart 2011 door redactie Mr.

Aangetekende brieven zijn geen alternatief voor een deurwaarder met een dagvaarding. Dan komt de rechtsbescherming op de helling te staan. Dat zegt KBvG-voorzitter John Wisseborn. De beroepsorganisatie blijft zich daarmee verzetten tegen de volgens haar ondeugdelijke en niet-wetenschappelijke conclusies van SEO Economisch Onderzoek die onlangs naar buiten kwamen. Bovendien trekt de KBvG de onafhankelijkheid van het Amsterdamse onderzoeksinstituut ernstig in twijfel.

In opdracht van DAS Rechtsbijstand onderzochten prof. dr. Barbara Baarsma en prof. dr. Jules Theeuwes van SEO Economisch Onderzoek, een instituut dat economisch onderzoek doet in opdracht van overheid en bedrijfsleven, de kosteneffectiviteit van het domeinmonopolie van de gerechtsdeurwaarder. In het half maart verschenen onderzoeksrapport concludeert SEO dat het monopolie niet kosteneffectief is ingericht. Volgens het onderzoeksinstituut is een van de oplossingen voor een meer kosteneffectieve inrichting van invorderingsprocedures het vervangen van dagvaardingen en exploten van betekening door een aangetekend schrijven. Deze aanpassing zou tientallen miljoenen euro's kunnen opleveren.

Onderzoeker Baarsma vraagt zich af of datgene wat gerechtsdeurwaarders doen allemaal strikt noodzakelijk is voor het zo effectief en efficiënt mogelijk binnenhalen van de incasso's: "Zitten daar niet voor een deel private belangen achter, namelijk de portemonnee van de deurwaarders? Het was tijd voor een heroverweging. Eén van onze conclusies is dat een aangetekend schrijven met retour antwoord voldoende effectief is voor de bulk van alle incassozaken en dat het aanzienlijke kosten kan besparen."

Publiek belang

De Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) reageert verontwaardigd op het rapport. Volgens KBvG-voorzitter John Wisseborn is hier eerder sprake van 'wishfull thinking' dan van harde wetenschappelijke conclusies. De fysieke uitreiking van een dagvaarding is essentieel anders dan het versturen van een brief stelt de KBvG. Wisseborn: "Het onderzoek deugt gewoon niet. Het fysiek uitreiken, is maar een klein onderdeel van het dagvaarden. Daar hoort ook bijvoorbeeld bij: het checken van gegevens bij bijvoorbeeld de GBA en KvK, het controleren van de formele vereisten en het doen van correcties of aanvullingen. Een goede controle aan het begin van het gerechtelijke traject is essentieel. Dit is niet zomaar te vervangen door het werk van een postbode. SEO doet dus een vergelijking die volkomen mank gaat." Het onderzoeksinstituut vergelijkt de gehele ambtshandeling (73,89 euro) met de aangetekende brief (8,15 euro). Een kostenverschil van 65,83 euro. Terwijl volgens de KBvG uit een in opdracht van de Minister van Justitie gehouden kostprijsonderzoek van KPMG het fysiek uitreiken alleen nog geen 17 euro kost en men daarvoor een juridische professional aan de deur krijgt die ook een toelichting kan geven en kan vertellen welke opties er nog zijn. "Als je wetenschappelijke pretenties hebt, moet je ook wetenschappelijk onderzoek doen. Het is voor een beroepsgroep erg moeilijk om tegen dit soort gepretendeerd wetenschappelijke onderzoeken in te gaan. Wij verdedigen ons niet en hoeven dat ook niet: advocatuur en rechtspraak deelt onze mening dat een dagvaarding en de waarborgen die dat biedt essentieel is voor een procedure", aldus Wisseborn.

Baarsma: "Ik begrijp heel goed dat de beroepsorganisatie moeite heeft met onze conclusies, omdat het hun verdienmodel aantast. Maar het gaat ons niet om de private belangen, maar om de belangen van de Nederlandse economie en dat zijn zo laag mogelijke incassokosten. Vanuit dat perspectief vinden wij het gerechtvaardigd vragen te stellen bij de inrichting van het domeinmonopolie. Dat een private partij dat vervelend vindt, ja, 'sois'." Het onderzoeksrapport vermeldt dat in Scandinavische landen de dagvaardingen al per post worden verzonden. En gaat het daar nou zoveel slechter? "Nee, het doet niets af aan de kwaliteit of rechtszekerheid. Deurwaarders hebben er natuurlijk alle belang bij om zichzelf complex en mystiek voor te doen, maar het uitbrengen van een dagvaarding zou gewoon een postbodefunctie kunnen zijn." De onderzoekster wijst er nog op dat het in het rapport gaat om voorlopige berekeningen, maar dat deze wel van die orde van grootte zijn dat dit op politiek niveau verder uitgewerkt kan worden en een aanzet is tot beleidsdiscussie. "Het is jammer dat er geen reactie wordt gegeven op het andere voorstel over eenvoudiger gerechtelijke procedures. De potentiële kostenbesparingen van de invoering van een vereenvoudigde procedure voor niet-betwiste incasso's lopen namelijk mogelijk in de honderd miljoen euro."

Onafhankelijkheid in het geding

Wisseborn begrijpt het vanuit economisch opzicht allemaal wel, maar benadrukt dat er wezenlijke verschillen zijn. "Wat een deurwaarder doet lijkt optisch op het werk van een postbode, maar is in essentie heel anders. Een deurwaarder volgt een vier jaar durende juridische opleiding, wordt door de koningin benoemt, staat onder toezicht van het Bureau Financieel Toezicht, heeft een eigen tuchtrecht en ga zo maar door. Alles dat een postbode ontbeert." In een persbericht als reactie op het SEO-rapport stelt de KBvG niet alleen vragen bij de wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoek door SEO. Ook twijfelt de beroepsorganisatie ernstig aan de onafhankelijkheid. Volgens de KBvG wordt 'aantoonbaar naar de door de onderzoekers gewenste conclusie toegerekend'. "Wij vinden het opmerkelijk dat SEO wel praat met haar opdrachtgever, DAS, maar dat de KBvG er niet bij is betrokken. Er is ook geen onderzoek gedaan bij deurwaarderskantoren. Maar dat zou waarschijnlijk ook niet in het belang van de opdrachtgever zijn geweest." Wisseborn vervolgt: "Wij zetten ook vraagtekens bij de persoon van mevrouw Baarsma en de onafhankelijkheid van de SEO. Mevouw Baarsma is commissaris bij verzekeraar Loyalis en heeft ook nauwe banden met DAS Rechtsbijstand. Om die reden had zij in onze optiek niet aan dit onderzoek mogen meewerken. Wij staan niet alleen in dit verwijt, ook een onderzoek in opdracht van Minister De Jager (Financiën) naar een provisieverbod voor tussenpersonen deed vragen over de onafhankelijkheid van SEO rijzen. In dat rapport werden namelijk voor verzekeraars wel erg gunstige uitkomsten gepresenteerd. Uit een bepaalde schaamteloosheid weet mevrouw Baarsma zonder contact met de KBvG zelfs te vertellen dat wij geen innovatief vermogen hebben."

Op deze aantijgingen wil de onderzoekster niet reageren. Wel zegt Baarsma: "Onze conclusies zijn niet in het voordeel van de opdrachtgever, die hebben immers aandelen in gerechtsdeurwaarderskantoren. Belangrijker nog is dat we hetzelfde economische analysekader in al onze eerdere onderzoeken naar juridische vrije beroepen hebben gebruikt, zoals het procesmonopolie van de advocatuur en het domeinmonopolie van het notariaat en octrooigemachtigden. Ik vind de opmerkingen van de KBvG meer getuigen van een zwaktebod. Op die insinuaties ga ik dan ook niet in. Ik heb het liever over de inhoud." Baarsma vertelt nauw te hebben samengewerkt met drie deurwaarders waarvan één het hele rapport op feitelijke onjuistheden heeft gecontroleerd. Daarbij heeft hoogleraar privaatrecht Maurits Barendrecht (Universiteit van Tilburg) het rapport ook nog juridisch getoetst.

Oppervlakkig pleidooi

Volgens Baarsma is het probleem dat gerechtsdeurwaarders niet worden geprikkeld om zelf met dit soort innovaties te komen vanwege hun monopolie. "De reactie van de KBvG is veelzeggend, ze willen het monopolie onaangetast laten. Ze zijn niet bereid om na te denken om het efficiënter in te richten. Het is dus kennelijk nodig dat economen hen daarop wijzen. Dat is zeer kwalijk."

Wisseborn bestrijdt dit ten zeerste. "Uit het standpunt van mevrouw Baarsma blijkt dat zij zich er niet in heeft verdiept. De beroepsgroep is wel degelijk bezig met innoveren. Zo is in de wet de mogelijkheid om elektronisch derdenbeslag te leggen, geïmplementeerd. Deze vernieuwing, die zal leiden tot goedkopere beslagleggingen en minder werk voor deurwaarders, heeft de beroepsgroep zelf geïnitieerd." Ook heeft de beroepsorganisatie een voorstel ingediend voor het digitaal aanleveren van dagvaardingen, zodat deze efficiënt in de systemen van de rechtspraak kunnen worden verwerkt. Daarnaast is met de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet een project gestart waarbij gerechtsdeurwaarders bij de gemeentelijke Kredietbanken controleren of er sprake is van een lopend hulpverleningstraject voordat er überhaupt gedagvaard wordt. In ongeveer 30% van de gevallen leidde dit tot het intrekken van de opdracht tot dagvaarden, omdat de schuldeiser liever bleek te wachten op de resultaten van schuldhulp.

Wisseborn: "Het is overigens niet bijster innovatief om te concluderen dat een briefje goedkoper is dan een dagvaarding, dat kan een eerstejaars economiestudent ook wel bedenken. Alleen het stuit op fundamentele bezwaren. Een dergelijk pleidooi is net zo oppervlakkig als de suggestie om een slager operaties te laten uitvoeren, omdat hij goedkoper is dan een chirurg en ook ervaring heeft met het snijden van vlees."

Het is niet de eerste keer dat het Amsterdamse onderzoeksinstituut voor onrust zorgt bij de KBvG.
Vorig jaar trok de beroepsorganisaties de conclusies van het SEO-rapport 'Publiek belang en de gerechtsdeurwaarder' in twijfel, omdat het zou steunen op een aantal verkeerde aannames en de gerechtsdeurwaarder in een verkeerd daglicht zou stellen.

Reactie (4)

geschreven door mr, J. van Gemert, 30 maart 2011, 23:19

Laten we vooral niet vergeten dat bij een aanzienlijk aantal stukken gewoon betekend of opgeroepen wordt per post (dwangbevelen belasting, bestuursrechtelijke procedures, etc.). Tegen de betekening per post zie ik in beginsel dan ook geen aanzienlijke bezwaren. Bovendien kan het kostenverlagend werken voor zowel gedaagde als eiser.

Het argument tegen afschaffing of beperking lijkt mij dan ook wel degelijk een schreeuw om het monopolie omwille van financiële gronden te behouden. Nee, als jurist vind ik de deurwaarder ook in vele gevallen een dure postbode. En laten we eerlijk zijn, hoe vaak stopt de deurwaarder het exploot gewoon in de bus zonder zelfs aan te bellen?

geschreven door Bill Moonen, 30 maart 2011, 08:38

Het lijkt een tendens te zijn om vanuit economisch perspectief te (willen) snijden in procedurele maatregelen die een degelijk en kwalitatief goed proces waarborgen.

Ik denk niet dat een aangetekende brief die zonder tussenkomst van een deurwaarder verzonden kan worden een goed alternatief is voor de dagvaarding. Dit alleen al omdat in een dagvaarding een aantal belangrijke mededelingen aan de gedaagde worden gedaan. Bovendien is het zeker niet zo, dat dagvaardingen die bij een deurwaarderskantoor worden aangeleverd nooit verbeterd moeten worden.

Opmerkelijk vind ik het overigens dat Baarsma de KBvG verwijt voor eigen portemonnee te spreken, terwijl zij zelf weigert in te gaan op de gemotiveerde stelling van de KBvG aangaande haar eigen onafhankelijke positie als onderzoekster.

Hoe dan ook, een aangetekende brief is goedkoper dan het doen uitbrengen van een dagvaarding, maar goedkoop kan ook (achteraf) duurkoop zijn als daarmee processuele waarborgen verloren gaan.

geschreven door Marcel de Niet, 29 maart 2011, 21:52

Via bijgaande link treft u mijn reactie op dit artikel aan http://db.tt/trl5GSN

geschreven door J.C. Wery, 29 maart 2011, 14:19

Het is vanzelfsprekend niet bijzonder prettig voor schuldeisers (en ook niet voor veroordeelde gedaagden), dat ook bij een dagvaarding voor een geringe vordering de hoge kosten voor de betekening door een deurwaarder moeten worden gemaakt. De belangen van schuldeisers en schuldenaren worden hierdoor onevenredig geschaad. Het leidt overigens ook tot een feitelijk procesmonopolie voor deurwaarders, dat niet altijd wordt gerechtvaardigd door de inhoudelijke juridische kwaliteit van de dagvaarding.

Bij een hogere vordering gaat mijns inziens het belang van de gedaagde voor de dagvaarding vrijwel altijd daadwerkelijk te ontvangen, dat gediend wordt door de uitreiking door de deurwaarder.

Wellicht kan de oplossing worden gezocht in het handhaven van de eis van betekening door de deurwaarder in rechtbankzaken en het voldoende achten van een aangetekend schrijven in kantonzaken.

Schrijf reactie. Reacties worden eerst door de webmeester van Mr. gecontroleerd alvorens deze geplaatst worden. Anonieme reacties worden niet geplaatst.

Toon/Verberg reactie formulier

Naam

Email

Website

Reactie kleiner | groter

Schrijf de volgende tekens

Geef reactie