Een schaakgrootmeester bestudeert niet alleen zijn of haar eigen aanvalsplan, maar denkt tien zetten vooruit vanuit het perspectief van de tegenstander. Precies dát onderscheidt de goede jurist van de effectieve. Want, wie alleen naar zijn of haar eigen stukken kijkt, mist wat er werkelijk op het juridische speelveld gebeurt.
Een schaakgrootmeester denkt niet alleen vooruit
Bovendien stelt een schaakgrootmeester zichzelf voortdurend de vraag: wat ziet de ander? Welke zet verwacht de ander van mij, en wat doet de ander dan? Niet uit onzekerheid, maar omdat je alleen kunt winnen als je het speelveld óók ziet zoals de ander het ziet.
Juristen denken daar zelden zo over na. Dat is een gemiste kans
Gelijk hebben en gelijk krijgen zijn niet hetzelfde. Gelijk hebben is de juiste analyse van alle feiten maken: de scherpste wetsinterpretatie, het sterkste dossier, de meest overtuigende redenering. Het is het domein van de denker; juristen zijn daar van nature erg sterk in.
Gelijk krijgen is iets anders. Dat gaat over overtuigen: de rechter, de tegenpartij, de advocaat of mediator aan de andere kant van de tafel. Over timing, strategie en het werkelijk begrijpen van wat de ander nodig heeft om een stap te zetten. En dus gaat het ook over luisteren. Niet luisteren om een weerwoord te bieden, maar om de ander écht te begrijpen.
De juridische opleidingen leren je voornamelijk het eerste: hoe zorg je dat je je gelijk met feiten bewijst. Wat je veel minder leert: hoe je anticipeert op de zet die de wederpartij nog niet heeft gedaan. Wat zij ziet als zij naar hetzelfde dossier kijkt. Waar haar zwakke plek zit. En, waar die van jou zit.
Een schaakgrootmeester bereidt twee partijen voor
Een schaakgrootmeester analyseert voor een belangrijke partij niet alleen zijn of haar eigen opening, maar bestudeert ook het spel van diens tegenstander. Anders gezegd: hij of zij bekijkt het spel ook vanuit de andere kant van het schaakbord.
De jurist die dat doet, is sterker. Niet omdat je je eigen positie opgeeft, maar omdat je je eigen zwakke plekken in je dossier kent voordat de wederpartij ze vindt. Omdat je begrijpt welk verhaal de advocaat, jurist of rechter aan de andere kant hoort. Omdat je in een onderhandeling niet verrast wordt door een zet die je had kunnen zien aankomen.
De waarheid ligt zelden aan één kant
Feiten zijn zelden zo eenduidig als een dossier suggereert. Partijen herinneren zich gebeurtenissen anders. Belangen kleuren percepties. Wat jouw cliënt ervaart als een heel duidelijke onjuiste weergave van de feiten, is voor de wederpartij zo klaar als een klontje en onbetwistbaar. Twee spelers kijken naar hetzelfde plaatje en trekken tegengestelde conclusies over wie er beter voor staat.
De jurist die dit niet meeneemt, overschat zijn eigen positie én onderschat wat een derde zoals een rechter mogelijk ziet: twee verhalen, beide (intern) consistent, beide voorzien van bewijs. De uitkomst is zelden zo voorspelbaar als de cliënt na het eerste gesprek denkt.
Ken het speelveld, niet alleen je eigen stukken
Wie alleen naar zijn of haar eigen stukken kijkt, mist wat er werkelijk op het bord gebeurt. De meest effectieve jurist bespreekt met zijn cliënt niet alleen wat er gevorderd kan worden, maar wat er realistisch gezien bereikt kan worden, gegeven wat de andere kant ook ziet en wil. Want, wie alleen naar zijn of haar eigen stukken kijkt, mist wat er werkelijk op het juridische speelveld gebeurt.
Dat is geen zwakte. Dat is het spel begrijpen.
Dus: hoeveel zetten vooruit denk jij, vanuit het perspectief van de ander?
