Lawyers for lawyers zou zo’n organisatie moeten zijn die de eigen opheffing nastreeft als het doel – een veilige werkomgeving voor elke advocaat wereldwijd – zou zijn bereikt. Het tegendeel is echter het geval. Ondersteunde L4L vijf jaar geleden nog honderd advocaten in 25 landen, nu zijn dat er zo’n 250 in veertig landen. En kwamen meldingen eerst vooral uit landen met onfrisse regimes ver weg, nu krijgt L4L steeds vaker noodkreten uit Europa en de Verenigde Staten.
Solidariteitscampagne
De organisaties ontstond in 1986 na een solidariteitscampagne voor Argentijnse advocaten die onder de militaire junta waren ‘verdwenen’ of zonder proces vastzaten. Het was advocaat en cartoonist Willem van Manen die L4L oprichtte. Daarbij kreeg hij steun van Amnesty International, het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten, het Studie- en Informatiecentrum Mensenrechten van de Universiteit Utrecht en de Nederlandse orde van advocaten. Op dit moment telt de onafhankelijke non-profitorganisatie acht medewerkers, 170 advocaat-vrijwilligers en dertig partnerkantoren. In 2022 kreeg L4L voor hun inzet de prestigieuze Geuzenpenning.
Trump
Het is vooral Trump geweest die ervoor heeft gezorgd dat Amerikaanse advocaten het soms zwaar hebben. Zijn executive orders beperkten onder meer hun toegang tot overheidsgebouwen en raakten overheidscontracten van cliënten: die kantoren zouden een ‘bedreiging’ vormen voor publieke belangen (lees: Trumps agenda). Kantoren die hierdoor worden geraakt zijn niet zelden advocaten die optraden tegen Trumps beleid. Op de website van de Orde van Advocaten vertellen L4L-directeur Sophie de Graaf en bestuurslid Jeroen Brouwer dat zij hierover een amicus curiae-brief indienden bij een federale rechter. Daarin uitte de organisatie zorgen over de druk op de onafhankelijkheid van de advocatuur en de rechtsstaat.
Voorzichtiger
Desondanks heeft de druk gewerkt: veel advocatenkantoren zijn voorzichtiger geworden met het aannemen van pro bono-zaken die als onwenselijk kunnen worden bestempeld door de Amerikaanse autoriteiten. Brouwer zegt dat “burgers moeilijker toegang kunnen krijgen tot onafhankelijke juridische hulp. Dat ondermijnt de rechtsstaat”.
Bescherming
Nu gelden er wel internationale basisprincipes over de rol van advocaten, zoals onafhankelijkheid en toegang tot het recht. Die zijn vastgelegd door de Verenigde Naties, maar de naleving ervan laat te wensen over. Dat vorig jaar het Europese verdrag ter bescherming van het beroep van advocaat is aangenomen, noemt Brouwer “veelzeggend omdat het laat zien dat de basisprincipes onder druk staan”. Directeur De Graaf ontdekte dat ook toen zij in Berlijn een Turkse advocaat sprak – twee weken later belde hij dat hij tot elf jaar cel was veroordeeld. L4L woont zijn zitting (in hoger beroep) bij om te observeren en erover te rapporteren.
Veertig vrienden
In het kader van het 40-jarig bestaan start de organisatie een actie om minimaal veertig extra Vrienden te vinden: mensen die Lawyers for Lawyers willen steunen met een jaarlijkse belastingvrije donatie en zo bijdragen aan de bescherming van de rechtsstaat wereldwijd.
