Mr. van de week: Annemarie Middelburg

Delen:

Annemarie MiddelburgMr. van de week is Annemarie Middelburg. Ze is op 18 maart aan Tilburg University gepromoveerd op een proefschrift over de aanpak van vrouwenbesnijdenis in Senegal. Middelburg concludeert dat het bestrijden van vrouwenbesnijdenis via verdragen complex is en tijd kost.

We willen niet flauw doen, maar die conclusie lijkt een open deur.

Vrouwenbesnijdenis is een eeuwenoude traditie en het is begrijpelijk dat deze praktijk niet eenvoudig uit te bannen is. Daarom lijkt de conclusie van mijn proefschrift wellicht een open deur, maar gedegen wetenschappelijk onderzoek naar de verschillende factoren die de naleving van het internationale mensenrechtenkader – dat uiteindelijk als doel heeft om vrouwenbesnijdenis wereldwijd uit te bannen – beïnvloeden, ontbrak tot nu toe. Mijn onderzoek geeft inzicht in de complexiteit van deze factoren. Ik toon bijvoorbeeld aan waarom ratificatie van mensenrechtenverdragen op zichzelf geen naleving impliceert, waarom culturele praktijken niet alleen veranderen door wetgeving, en waarom er geen eenvoudige oplossingen zijn voor deze problemen.

Het persbericht meldt: Het is voor het eerst dat de omgang met vrouwenbesnijdenis door een jurist is bestudeerd. Waarom deze interesse?

Deze interesse werd bij mij gewekt omdat de Verenigde Naties, maar ook de Afrikaanse Unie zich focussen op het ontwikkelen van juridische instrumenten om deze praktijk tegen te gaan. Verschillende mensenrechtenverdragen, maar ook niet-bindende instrumenten roepen staten op om maatregelen te nemen de praktijk tegen te gaan. In 2014 werd bijvoorbeeld VN Resolutie 67/146 ‘Intensifying global efforts for the elimination of female genital mutilation’ aangenomen dat landen oproept om de vrouwenbesnijdenis te criminaliseren, nationale actieplannen te ontwikkelen en bewustwording over de gezondheidsrisico’s in gemeenschappen te creëren. Als jurist vond ik deze initiatieven erg interessant, zeker omdat de afgelopen jaren in veel Afrikaanse landen vrouwenbesnijdenis bij wet werd verboden. Ik zag ook dat desondanks het besnijden van vrouwen wereldwijd nauwelijks afneemt. Het gaat dus blijkbaar ergens mis, maar waar dan precies? Dat is de kern van mijn onderzoek.

Senegal heeft verdragen tegen vrouwenbesnijdenis ondertekend en vrouwenbesnijdenis is daar bij wet verboden. Onder andere door de invloed van de Marabouts (religieuze leiders) worden nog steeds vrouwen besneden. Heeft u daarover gesproken met de Marabouts?

Omdat de Marabouts in Senegal voor vrouwenbesnijdenis zijn, is dit een belangrijke belemmerende factor voor de naleving van het mensenrechtenkader. Ik heb zelf niet gesproken met Marabouts, maar wel met verschillende Imams. Tijdens een interview vertelde een Imam mij dat hij echt een voorstander van vrouwenbesnijdenis was. Zijn dochter had hij laten besnijden, evenals zijn kleindochter en in de moskee riep hij mensen op vast te houden aan deze traditie. Toen hij werd uitgenodigd op een congres in Parijs, kreeg hij een film te zien waarin getoond werd wat vrouwenbesnijdenis precies inhield. Hij vertelde mij dat hij drie dagen niet kon slapen, omdat hij zich toen pas realiseerde wat hij zijn dochter en kleindochter had aangedaan. Sindsdien maakt hij zich hard – o.a. in de moskee en op de Senegalese televisie – om vrouwenbesnijdenis te stoppen. 

Verschillende mensenrechtenverdragen beogen om vrouwenbesnijdenis vóór 2030 uit te bannen. Gaat dat lukken?

Het grootste probleem is dat culturele verandering nodig is. Het gestelde doel van de VN is zeer waarschijnlijk te ambitieus.

Als u het voor het zeggen had dan?

Dan hadden alle kinderen, en specifiek meisjes, toegang tot basisonderwijs.

Wat is het hoogtepunt in uw juridische carrière?

Mijn promotie aan Tilburg University op 18 maart. Wat een geweldige dag! Ik ben nog steeds aan het nagenieten. Het was heel bijzonder om vier jaar onderzoek op deze manier af te sluiten.

Wat of wie is in uw juridisch bestaan uw bron van inspiratie?

Ik raak geïnspireerd door de (vaak hartverscheurende) verhalen van meisjes en vrouwen die slachtoffer zijn van verschillende vormen van geweld. Ik voel me verbonden met het lot van deze meisjes en vrouwen. Al weet ik dat ik in mijn eentje de wereld niet kan veranderen, ik probeer wel te begrijpen waarom praktijken als vrouwenbesnijdenis nog op zulke grote schaal voorkomen. Met mijn onderzoek hoop ik een bijdrage te leveren om de positie van deze meisjes en vrouwen te verbeteren.

Welk boek las u het laatst?

De afgelopen vier maanden zijn mijn man en ik op reis geweest. Op mooie stranden heb ik tijd gehad om veel boeken te lezen. De laatste was Pluche van Femke Halsema in het vliegtuig terug naar Nederland.

Met wie zou u een gevangeniscel willen delen?

Ik zou natuurlijk nooit in een gevangeniscel terecht willen komen, maar als dit zou gebeuren zou ik die wel willen delen met mijn twee paranimfen en vriendinnen: Eefje de Volder en Marloes van Rijsbergen. Dan wordt het in ieder geval heel gezellig!  

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Scroll naar boven