Gefeliciteerd met uw nieuwe boek! Hoe is het schrijven ervan u bevallen?
“Dank! Ik vond het heel leuk dit boek te schrijven. Dertig jaar ervaring op het snijvlak van gezondheid en mensenrechten kwamen samen. Het was erg leuk een wat lossere schrijfstijl aan het nemen en je af te vragen hoe je iets schrijft voor een breder publiek.”
Wat was voor u de belangrijkste inspiratie om dit boek te schrijven?
“Ik denk toch de coronacrisis. In die periode stonden gezondheidsbescherming en zelfbeschikking vaak diametraal tegenover elkaar; denk aan de mondkapjesplicht en verplichte vaccinatie die schuren met onze zelfbeschikking.”
In uw boek gaat het om de afweging tussen gezondheid en vrijheid. Maar is er wel een duidelijke grens tussen die twee?
“Nee, inderdaad, dat is een goed punt. Ik schrijf ook aan het eind van het boekje dat we ook kunnen denken in termen van gezondheidsvrijheid – in die zin dat goede condities voor onze gezondheid bijdragen aan onze vrijheid: gezond maakt vrij.”
Mensen klagen weleens dat de overheid steeds meer betuttelt: ‘je mag ook niets meer’. Wat klopt er in uw ogen van dat beeld? Grijpt de overheid steeds vaker in als het om vrije keuzes over je eigen gezondheid gaat?
“Ik denk dat de overheid inderdaad meer is gaan reguleren als het gaat om onze gezondheid. Maar hebben we nu last van die autogordels, of van het rookverbod in het café? We hebben ook allemaal baat bij dat rookverbod. Bedenk dat reclames ons net zo goed betuttelen. Dus de industrie betuttelt ons ook, en daar moet de overheid tegenwicht aan bieden.”
In uw boek passeren allerlei voorbeelden de revue: mondkapjes, vapen, vaccinaties, fietshelmen, tabak, alcohol, gezonde voeding, enzovoort. Op welk vlak laat de overheid wat u betreft duidelijk na om haar plicht de gezondheid van burgers te bevorderen na te komen?
“Ik denk dat de overheid nog het meest tekortschiet in het terugdringen van alcohol, roken en drugsgebruik. Maar we moeten ook niet uitwissen wat de gevolgen zijn van ongezonde voeding. We leven in een obesogene omgeving. Overal zijn verleidingen. De helft van de Nederlanders kampt met overgewicht.”
Welke bevinding of inzicht heeft u tijdens het schrijven van uw boek het meest verrast, en waarom?
“Ik was verrast door de belangstelling die velen hebben voor dit onderwerp. Eigenlijk denkt iedereen hier wel onbewust over na. Maar hoe erover na te denken, daar worstelen we nog mee. Ik hoop dat dit boekje daaraan bijdraagt.”
Wie of wat is in uw juridische carrière uw bron van inspiratie?
“Ik heb veel samengewerkt met Aart Hendriks, hoogleraar gezondheidsrecht uit Leiden. Hij is helaas een jaar geleden overleden.”
Welk boek las u zelf het laatst?
“Ik heb nu Any Human Heart van William Boyd bijna uit. Het vertelt het levensverhaal van een man en speelt zich af in het begin van de vorige eeuw. Het is een rijk en meeslepend boek dat op een mooie manier persoonlijke ervaringen verweeft met grotere historische ontwikkelingen. Maar zijn turbulente liefdesleven, een affaire met de vriendin van zijn beste vriend bijvoorbeeld, sprak mij niet zo aan.”
Wat is uw favoriete wets- of verdragsartikel?
“Artikel 5-3 van het WHO-Kaderverdrag inzake Tabaksontmoediging. Dat bepaalt dat lidstaten bij het maken van nieuwe tabaksbeleid de industrie op afstand moeten houden. Een heel belangrijke bepaling die ervoor gezorgd heeft dat onze overheid veel minder praat met de tabaksindustrie. Zon’ verdrag met zo’n bepaling zou voor de fastfood- en drankenindustrie ook heel wezenlijk zijn.”
Met welke historische figuur zou u graag eens in gesprek gaan?
“Met Eleanor Roosevelt. Toen haar man was overleden aan het eind van de Tweede Wereldoorlog heeft zij samen met anderen de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens opgesteld, die in 1948 is aangenomen. Het positioneert menselijke waardigheid als een belangrijk fundament van alle mensenrechten. En het is een holistisch document omdat alle typen mensenrechten erin staan: de burger- en politieke rechten, de economische, sociale en culturele rechten, en ook de collectieve rechten.”
Als u het voor het zeggen had, dan…?
“wordt er niet meer gerookt in de auto als er een kind of zwangere vrouw aan boord is; en wordt er ook niet in de privésfeer gerookt als er een kind bij is. Er komt er een alcoholverbod op sportclubs; en mogelijk ook een verkoopverbod in de supermarkt. En wordt Duitsland in Europees verband aan de tand gevoeld over het onvoldoende reguleren van tabak en alcohol: de prijzen moeten omhoog en de marketing van die producten moet aan banden gelegd worden. Maak de fietshelm verplicht voor alle e-bikes, en laten we dan eens tellen hoeveel levens we gered hebben. Het klinkt misschien wat zuur allemaal, maar we wennen aan dergelijke maatregelen, net zoals we gewend zijn geraakt aan de autogordel en het rookverbod in de horeca.”
