Mr. van de week: Roel Westrik

Delen:

Roel WestrikMr. van de week is Roel Westrik. Hij is universitair hoofddocent burgerlijk recht aan Erasmus School of Law en hoofd wetenschappelijk bureau bij Holla Advocaten. Hij schreef het boek ‘Verborgen Privaatrecht’ dat deze maand uitkwam bij uitgeverij Paris.

De centrale vraag van uw boek is: ‘Hoe kan het geldende recht worden gevonden, teneinde het te kunnen (her)kennen?’ Wat is uw antwoord op die vraag?

Een antwoord bestaat niet, nog niet. Eerst zal het probleem onderkend moeten worden. Daartoe heb ik vijftien ‘kenvragen’ geformuleerd, bedoeld om de nieuwe werkelijkheid te kunnen herkennen. Iedere werkzame jurist in de Europese Unie zou zich dagelijks die vijftien vragen moeten stellen, bij iedere casus die zich voordoet. Waarom? Lees het boek. Het zijn 114 pagina’s (122 in de vertaalde versie, ‘Hidden Civil Law’).

U stelt: ‘Het Europese recht is onderdeel van het geldende recht en dient als zodanig bestudeerd, gekend én toegepast te worden’. Gebeurt dat nu niet of te weinig?

Beide. Het Europese recht wordt gezien als een corpus alienum, als een vreemde entiteit die ‘doorwerkt’ in het recht van de lidstaten. Bestudering en toepassing van het ‘nationale recht’ staan voorop. Er zou sprake zijn van een meerlagige rechtsorde. Uit mijn onderzoek blijkt dat een onderscheid tussen nationaal recht en Europees recht niet bestaat. De meerlagigheid bestaat evenmin. Het ‘Europese recht’ ís nationaal recht. Het is onderdeel van het dagelijks toe te passen geldende recht. Dat echte geldende recht komt van alle kanten, óók uit andere rechtsgebieden dan die waarin juristen werkzaam zijn. Geen overeenkomst, advies of rechterlijke beslissing is ervan gevrijwaard.

En wat is daarvan het gevolg?

De kans is reëel dat geen recht wordt gedaan, dat het geldende recht wordt gemist. Adviezen, beslissingen, contracten, maar ook wetgeving of een Europese richtlijn kunnen onjuist blijken zodra men bekend raakt met het echte geldende recht.

Een stelling over rechtsvinding: ‘Het recht is er al, het moet alleen gevonden worden’. Mee eens?

Nee, het is fundamenteler. Het gaat over rechtsbeoefening. De lidstaatjurist staat voor een ongekend ‘ken-probleem’. Hij/zij dient alle regelgeving uit Europese bron en iedere beslissing van het EU-Hof van Justitie op elk rechtsgebied te doorzien. Het EU-Hof brengt veelal ‘hoger recht’, maar juist daarom kan al niet gezegd worden: ‘Het recht is er al’, want dat is niet zo. Het ‘Europese recht’ en vooral de rechtspraak van het EU-Hof komen feitelijk neer op precedentenrecht. Commentatoren trachten systematiek en voorspelbaarheid te ontdekken, maar drukken zich onontkoombaar uit in algemeenheden, veronderstellingen en vraagtekens. Aan onderwijs, wetenschap en rechtspraktijk de taak om rechtsbeoefening opnieuw uit te vinden, met intelligentie en vooral: moed. Pas daarna komt rechtsvinding weer tevoorschijn.

Als u het voor het zeggen had dan?

Zou ik rechts zetten wat nu links staat en andersom en uiteindelijk ontdekken dat alles desondanks de weg gaat die het gaat.

Wat is het hoogtepunt in uw juridische carrière?

Hoogtepunten zijn momenten waarin je meent dat je ‘iets’ in woorden hebt gevangen. ‘Muziek is de ruimte tussen de noten’, zei de sopraan Dame Kiri Te Kanawa. Wetenschap en rechtspraktijk zorgen overigens meestal vrij snel voor terugkeer op aarde.

Wat of wie is in uw juridisch bestaan uw bron van inspiratie?

De grens tussen theorie en praktijk, tussen de nieuwsgierigheid van mijn universitaire collega’s (de onderste steen móet boven) en het vermogen van de advocaten (bij Holla) om in één korte zin de vinger op de zere plek te leggen.

Wat is over u niet bekend, wat wel interessant is?

Ik kan het verschil in geografische ligging tussen Apeldoorn en Amersfoort maar niet onthouden. Ook was ik graag zanger geworden.

Welke juridische website raadpleegt u vaak?

Voor het juridische denken: alles, via Rechtsorde. Voor een maatschappelijker antwoord op een juridische vraag: alles, via Google (zie ‘The Wisdom of the Crowds’ van James Surowiecki).

Welk boek las u het laatst?

Il Gattopardo, van Giuseppe Tomasi di Lampedusa. Het boek kreeg ik ooit van een bevriende collega. Di Lampedusa heeft in zijn leven één werk geschreven. Iedere zin erin is een hoogtepunt. Geen terugkeer op aarde mogelijk. Herlezen wel.

Met wie zou u een gevangeniscel willen delen?

Met een onafhankelijke geest, zoals (die van) mijn vrouw. Of met Dame Kiri Te Kanawa, voor zangles.

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Scroll naar boven