Volgens de beroepsorganisatie bieden de plannen onvoldoende waarborgen tegen fraude en witwassen en dreigt de preventieve controle door notarissen in het gedrang te komen. De zorgen van de beroepsorganisatie zijn daarom nog allerminst weggenomen, laat de KNB weten in een statement op haar website.
De EU Inc moet het voor ondernemingen eenvoudiger maken om grensoverschrijdend zaken te doen. In plaats van uitsluitend te kunnen kiezen uit de bestaande nationale rechtsvormen, krijgen ondernemers er volgens het voorstel een 28e, Europese mogelijkheid bij. De oprichting verloopt volledig digitaal en mag maximaal twee dagen duren. Vooral startups en scale-ups moeten daarvan profiteren. De Raad heeft nu ingestemd met een onderhandelingsmandaat dat de nieuwe rechtsvorm dichterbij brengt. Volgens de lidstaten zijn daarin bovendien extra waarborgen opgenomen om misbruik tegen te gaan. Maar voor het Nederlandse notariaat gaan die aanpassingen lang niet ver genoeg.
Veertien euro
Vooral het kostenplafond van 100 euro blijft de KNB een doorn in het oog. Dat bedrag moet volgens het voorstel voldoende zijn voor de inschrijving van de vennootschap én de preventieve vennootschapsrechtelijke controles. Met de huidige inschrijfkosten van de Kamer van Koophandel van 85,15 euro zou er nog slechts 14,85 euro overblijven voor die controles. Volgens de KNB biedt dat nauwelijks ruimte voor een betekenisvolle notariële toets.
De beroepsorganisatie onderzoekt nog of aanvullende kosten in rekening kunnen worden gebracht voor controles op witwassen, fraude en misbruik. Nederland heeft eerder bij de Europese onderhandelingen aangedrongen op meer mogelijkheden voor notarissen om cliëntonderzoek te verrichten en op verlenging van de oprichtingstermijn wanneer verdachte omstandigheden daartoe aanleiding geven.
Aandelenoverdracht
Ook de overdracht van aandelen blijft een belangrijk twistpunt. In Nederland is daarvoor bij een bv een notariële akte vereist. Het Europese voorstel staat lidstaten echter niet toe om die verplichting ook aan een EU Inc op te leggen. Aandelen kunnen volledig digitaal worden overgedragen, zonder verplichte tussenkomst van een notaris.
In het nieuwste compromis wordt voorgesteld de risico’s op witwassen en terrorismefinanciering te beperken door betalingen te laten verlopen via banken of andere instellingen die onder antiwitwasregels vallen. Maar volgens de KNB is dat onvoldoende. Een bank heeft immers niet noodzakelijk zicht op de identiteit en bedoelingen van de nieuwe aandeelhouder, de financiële positie van de vennootschap of de beschikkingsbevoegdheid van degene die de aandelen overdraagt. Juist op die punten kan een notaris volgens de beroepsorganisatie verdachte transacties signaleren.
Waarborgen
De Raad stelt daar tegenover dat zijn onderhandelingspositie de controles gedurende de gehele levensduur van een EU Inc versterkt. Lidstaten moeten onder meer de mogelijkheid krijgen om een oprichting te weigeren wanneer sprake is van risico’s op witwassen, terrorismefinanciering of andere strafbare activiteiten, overeenkomstig hun nationale wetgeving.
De zorgen van de KNB zijn zeker niet nieuw. Al bij de introductie van de nieuwe rechtsvorm in maart kwamen er vrijwel direct bezwaren vanuit het notariaat. Kort daarna verhardde die kritiek, waarbij de beroepsorganisatie zelfs sprak van een mogelijke “afbraak van rechtsbescherming en rechtszekerheid”. Het nieuwe compromis verandert daar volgens de KNB weinig aan.
Onderhandelingen
Met het akkoord binnen de Raad is de EU Inc nog geen definitieve wetgeving. Het Europees Parlement moet eerst zijn eigen onderhandelingspositie vaststellen, waarna de onderhandelingen tussen beide organen kunnen beginnen. Die behandeling loopt momenteel vertraging op door onenigheid over de regels voor werknemersmedezeggenschap. De Raad wil de lidstaten na vaststelling van de verordening 21 maanden geven om de benodigde maatregelen voor de uitvoering te treffen.
De KNB blijft ondertussen lobbyen bij het Europees Parlement, het ministerie van Justitie en Veiligheid en de Eerste Kamer, laat de beroepsorganisatie weten. Daarbij houdt de KNB er naar eigen zeggen inmiddels rekening mee dat niet alle bezwaren uiteindelijk zullen worden weggenomen. De vraag is daarmee vooral hoeveel ruimte er binnen die nieuwe rechtsvorm overblijft voor de preventieve controles die het Nederlandse notariaat cruciaal acht.
