Frictiekosten? Nekschot

Delen:

We gaan weer op reis. Altijd onderweg. Is de weg het doel? Op en langs het spoor blijft dat gevoel steeds verder weg. Te veel stations zijn veranderd in eeuwige bouwplaatsen. Amsterdam Centraal wordt nog jaren geteisterd door de Noord-Zuid-lijn en andere vooruitgang. Intussen wringt de reiziger zich tussen steigers, herrie en andere lelijkheid. Her en der aangeplakte reproducties met een hoog molen- en tegeltjesgehalte doen de stemming nog dieper zakken.

Aangekomen in Leiden kan worden vastgesteld dat het nieuwe station alweer op de schop is genomen. De nog niet zo lang geleden redelijk eenhedelijke architectuur wordt grondig verrommeld. Snel- en slecht voedselwinkels verzieken de ruimtelijkheid van het oorspronkelijk ontwerp. Zonder vingers in de oren tegen bouwmachines en bonkend jolijt uit alomtegenwoordige luidsprekers komt ook het gehoor er niet onbeschadigd uit. Het zou maar stil worden.

Troost biedt de voorlopigheid van half verdorde boompjes in her en der achtergelaten plantenbakken, ter verdere vernieling van het oorspronkelijk ontwerp. Kleinburgerlijke kamerplantenwansmaak krijgt kapot wat nog over was. Het zal wel tijdelijk zijn. Toch duurt het al jaren. – Voort naar Den Haag Centraal. Of naar Rotterdam. Arnhem, … Overal zand, schotten, rotzooi, verwoesting van oorspronkelijke ontwerpen, alles in het teken van: jawel, de vooruitgang.

Wie winnen daarbij? De reizigers? Die moeten lang wachten – niet alleen op station en spoor. Zij kunnen slechts hopen op de toekomst. Maar die wordt altijd uitgesteld. Het lijkt het leven zelf wel. Ook langs de weg. We blijven bouwen. Ambtenaren en aannemers worden er beter van. Prorail, Rijkswaterstaat en nog wat van die diensten en ondernemingen ontlenen hun bestaansrecht aan “verbetering” van sporen, wegen en nog veel meer. Hun werknemers bouwen hun loopbanen op de kunst- en andere werken die de rest van de wereld voor lief moet nemen. Vooral zolang zij nog niet af zijn. Het heeft iets van een geweldige machinerie die zichzelf in beweging houdt, ongehinderd door enige macht van buiten. Autopoiesis heet dat met een deftige term: “zelfmakelij”. De rechtsorde heeft en kan er ook wat van.

Vergeten worden de geweldige frictiekosten. Ongetelde reizigers lijden onder die eeuwige verbetering. Tegen de tijd dat de werken zijn voltooid zijn zij alweer verouderd. Het zal de economie wel op gang houden, of zoiets.

In het even autopoietisch rechtsbedrijf is het niet anders. Marco Loos heeft weer eens laten zien wat gewone mensen allemaal moeten opbrengen als zij hun geld voor de rechter willen halen. Het is niet gering. Nogal wat juristen worden er wél beter van. Langer geleden heeft Maurits Barendrecht uitgerekend dat het totaal aan kosten van schadevergoeding veel groter is dan de som van alle uitkeringen. (Bronvermelding wordt hier achterwege gelaten: welke jurist kan dit wat schelen? Zo toch, dan worden nadere gegevens graag opgegeven. Belangstelling wordt bijgehouden en in een volgende column tenminste getalsmatig gepubliceerd.) Spoor, weg en recht houden zichzelf aan de gang. Wee wie er op, in of onder terechtkomt. Reizigers en rechtzoekenden? Hinderlijke bijkomstigheden.

Nekschot weet er van. Ook de strafvordering houdt zichzelf op gang, niet te zeer gehinderd door noden en wensen van de buitenwereld. Het verhaal is bekend: de cartoonist is opgepakt, heeft meer dan een etmaal vastgezeten en moest drie jaar wachten tot het OM er mee ophield. Enige wettelijke grondslag voor zijn vrijheidsberoving was er overigens niet, laat staan dat daarbij werd voldaan aan eisen van proportionaliteit en subsidiariteit.

Maar er is troost. Het OM vindt wel dat hij strafbare feiten heeft gepleegd, maar ook dat hij “nu genoeg is gestraft”. Nu is voor zover bekend alleen de rechter bevoegd om te bepalen of strafbare feiten zijn gepleegd, net zo goed als diezelfde rechter en niemand anders strafmaten bepaalt. In ieder geval de onschuldpresumptie heeft voor het OM kennelijk afgedaan. Wat doet het er ook allemaal toe, al levert een dergelijke publieke beschuldiging in beginsel zelfs een misdrijf op. Er is immers geen onherroepelijke rechterlijke veroordeling.

Voor de gewone man liggen deze dingen natuurlijk anders. Zo was er een medeburger die zich per pamflet zorgen maakte over het rijgedrag van een Amsterdamse politieman. Die had een vrouw doodgereden, op een zebrapad en ook overigens tegen nogal wat verkeers- en andere regels in. Tenminste, dat werd door politie en justitie niet weersproken. De pamflettist wordt vervolgd, wegens valse beschuldiging van de politieman. Veiligheidshalve en uit voorzorg zal hij wel zijn vastgezet, net als Nekschot. Kennelijk is er tijd genoeg voor, nu zo’n beetje alle andere misdaad in Amsterdam en omstreken is opgeruimd. – Lachen en huilen tegelijk, als het niet zo erg was.

Intussen is niet alleen rechtsgelijkheid, maar ook elke redelijke afweging van belangen bij vervolgingsbeslissingen volledig uit beeld verdwenen. Ultimum remedium als eerste maatstaf voor strafrechtspleging zegt kennelijk niets meer.

Zo komt Wilders toch weer in beeld. Het kwam in deze kolommen al eerder aan de orde: ‘s Hofs beschikking op grond van art. 12 Sv. stelt met zoveel woorden dat Wilders strafbare uitingen op zijn naam heeft staan. Strikt genomen maakt dat strafvordering tegen hem onmogelijk. In Allenet de Ribemont (1995) heeft de Europese rechter immers en terecht uitgemaakt dat enige uitspraak over schuld en strafbaarheid zijdens een ander staatsorgaan dan de onafhankelijke rechter elke strafzaak ter zake onmogelijk maakt. (Daarom is er ook tegen Nekschot zelfs afgezien van termijnen en ne bis in idem vexari nooit meer een zaak.) Het Hof in de art. 12-procedure tegen Wilders was geen strafrechter in de zaak, maar een staatsorgaan dat een beschikking gaf.

Alsof justitie niets anders te doen heeft (bis / ad infinitum). “Ja, maar duidelijk moet worden of deze dingen mogen of niet” werd in de zaken van Nekschot en Wilders opgemerkt. Proefprocessen dus. Wat verdachten daarvan vinden doet er natuurlijk niet toe, net zo min als de rest van de buitenwereld. – Hoe clownesk allemaal, net als Wilders zelf. Alsof ze elkaar hebben gevonden.

Dit strafrechtsbedrijf houdt zich zelf en met zichzelf bezig, net als (spoor)wegen en nog veel meer. Juristen houden over misstanden liever hun mond. Anders kom je niet hogerop. Frictiekosten zijn er voor de anderen. Zin en doel van werkzaamheden voor de mensheid? Filosoferen doe je maar in je vrije tijd. Toegegeven: het is wat overdreven. Toch zou forse sanctie kunnen helpen, tot en met euthanasie op sociale indicatie. Nekschot? Waarom niet. Sloop die verrotte organisaties – en laat die stations en al die andere mensen en dingen eens een tijdje met rust.

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Scroll naar boven