Belastingrecht

Illegale belastingontwijking

Belastingontduiking is illegaal, belastingontwijking niet. Maar het sentiment omtrent belastingontwijking is duidelijk veranderd. Na nieuws over belastingontwijkende multinationals, staan sinds de Panama Papers (hierna: PP) ook belastingontwijkende particulieren met naam en toenaam in de krant. Aandacht voor belastingontwijking heeft eerder al geleid tot het zeer omvangrijke en succesvolle BEPS-project van de OESO. Inmiddels zijn zelfs diverse (inter)nationale anti-ontgaansmaatregelen ingevoerd.

Het is interessant om te bekijken of – en wat – de PP aan dit debat toevoegen.

In de PP gaat het om drie van elkaar te onderscheiden situaties, waarbij anonimiteit een belangrijke rol speelt. Situatie 1: de legale herkomst van het geld staat ter discussie. Deze categorie levert smeuïge verhalen op, waarbij namen van bekende personen vallen, die overigens ook zonder de PP met een zweem van onduidelijkheid waren omgeven. Voor de media interessant, voor het debat over belastingontwijking irrelevant.

Situatie 2: de ouderwetse belastingontduiker (en andere boeven) die anonimiteit aanwenden om buiten het zicht van de controlerende overheid (bijv. de Belastingdienst) te blijven. Strafbaar en verwerpelijk, maar van alle tijden. Hoogstens maakt dit duidelijk – voor hen die daaraan nog twijfelden – dat het internationale netwerk van fiscale gegevensuitwisseling nog niet is voltooid. Nog steeds voldoet een aantal landen niet aan de internationale standaarden. Ook niets nieuws: de OESO en EU hebben deze landen al geruime tijd in het snotje.

Situatie 3 is wel nieuw. Het gaat om degenen die een legale fiscale constructie hebben opgevolgd (belastingontwijking) en daarbij – beweerdelijk althans – onder de radar hebben willen blijven. Deze categorie leidt tot veel beroering. In deze bedenkelijke context worden wel erg gemakkelijk namen gepresenteerd. Laatst werd mij tijdens een interview gevraagd hoeveel juristen meewerken aan deze ‘illegale vorm van belastingontwijking’. Dat weet ik niet, antwoordde ik. Niet alleen omdat ik het precieze aantal betrokkenen niet ken, maar simpelweg ook omdat dit niet illegaal is. Maar ik vermoed dat het debat zich juist hierop zal richten. Het gebruik maken van of gelegenheid geven tot ‘illegale belastingontwijking’ wordt sterk veroordeeld. Maar dit is niet strafbaar indien van de anonimiteit richting de fiscus geen gebruik is gemaakt. Illegale belastingontwijking is een contradictio in terminis.

Wilt u geen belangrijk juridisch nieuws meer missen?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Over de auteur

Koos Boer

Koos Boer

Koos Boer is hoogleraar algemeen belastingrecht aan de Universiteit Leiden en eigenaar van Lubbers, Boer & Douma B.V.

Reactie toevoegen

Klik hier om een reactie achter te laten

Recente vacatures

Recente vacatures
Mercedes-Benz – Mercedes Business Solutions (Rectangle)