Nooit gedacht, toch gekregen: de Corporate Sustainability Due Diligence Directive

Op 24 mei heeft de Europese Raad de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) formeel goedgekeurd. Volgens deze richtlijn moeten grote ondernemingen hun ketens onderzoeken op schendingen van mensenrechten en milieustandaarden. Daarnaast verplicht de CSDDD ondernemingen een plan op te stellen voor de overgang naar een klimaatneutrale bedrijfsvoering.

Delen:

beeld: Depositphotos

De definitieve tekst van de CSDDD kwam tot stand na een turbulent wetgevingsproces. Een eerdere versie stuitte op obstakels, deels vanwege zorgen over de concurrentiepositie van EU-bedrijven. Mede daardoor is de uiteindelijke richtlijn aanzienlijk afgezwakt ten opzichte van het oorspronkelijke Commissievoorstel (zie mijn eerdere Snelrechtbijdrage).

Reikwijdte

De CSDDD is niet beperkt tot de EU-grenzen. De richtlijn geldt voor zowel EU-ondernemingen met minstens duizend werknemers en een wereldwijde omzet van minimaal 450 miljoen euro als voor niet-EU-ondernemingen die dezelfde omzetdrempel bereiken. Bovendien heeft de richtlijn betrekking op bedrijfsactiviteiten over de hele wereld, niet alleen op die binnen de EU.

Passende zorgvuldigheid

De richtlijn verplicht ondernemingen verantwoordelijkheid te nemen voor de effecten die zij en hun ketens hebben op mensenrechten, milieu en klimaat. Ondernemingen moeten passende zorgvuldigheid (due diligence) betrachten die zich uitstrekt over de gehele activiteitenketen, inclusief de activiteiten van dochterondernemingen en zakenpartners. Feitelijke of potentiële negatieve effecten moeten worden opgespoord, gemitigeerd en voorkomen. De CSDDD bevat zo bezien een ‘duty to act’.

Activiteitenketen

De activiteitenketen in de CSDDD omvat zowel upstream- als downstream-activiteiten. Upstream-activiteiten hebben betrekking op inkooppraktijken gerelateerd aan de productie van goederen of het verrichten van diensten door de onderneming. Downstream-activiteiten betreffen distributie, transport en opslag van producten, zolang deze activiteiten direct voor of namens de onderneming plaatsvinden.

Sommige downstream-activiteiten en producten vallen buiten de zorgvuldigheidsverplichting. Consumentengebruik van producten is uitgezonderd, evenals producten onder wettelijke exportcontrole zoals wapens en munitie. Verder zijn zorgvuldigheidsverplichtingen voor downstream-activiteiten niet van toepassing op de financiële sector. De richtlijn bevat echter een evaluatieclausule die van de Commissie vereist deze laatste uitzondering uiterlijk twee jaar na inwerkingtreding te evalueren.

Klimaattransitieplan

Met de komst van de CSDDD wordt het opstellen en uitvoeren van een klimaattransitieplan verplicht. Via dit plan geeft de onderneming uiting aan de manier waarop het bedrijfsmodel en de strategie in overeenstemming zijn met de doelen uit het Akkoord van Parijs. Hiertoe bevat het klimaattransitieplan onder meer tijdgebonden doelstellingen, toelichting over de financiering ervan en een beschrijving over de rol van de leidinggevende- en toezichthoudende organen ter zake.

Sancties

Uit de CSDDD volgt de bevoegdheid voor toezichthouders onderzoek te doen en sancties op te leggen aan ondernemingen die hun verplichtingen niet nakomen. Het sanctiepakket omvat onder meer ‘naming and shaming’ en het opleggen van geldboetes. Als geldboetes worden opgelegd, zijn deze gebaseerd op de wereldwijde netto-omzet van de betreffende onderneming. Hierbij bedraagt de maximumgrens voor geldboetes minimaal vijf procent van die wereldwijde netto-omzet.

Ondernemingen kunnen ook aansprakelijk worden gesteld voor schade die voortkomt uit het niet-naleven van hun zorgvuldigheidsverplichtingen. Het uitgangspunt is hierbij dat slachtoffers volledig moeten worden gecompenseerd. Slachtoffers kunnen een maatschappelijke organisatie machtigen hen in civiele procedures te vertegenwoordigen.

Het vervolg

Na publicatie in het Publicatieblad van de EU moeten de EU-lidstaten de CSDDD binnen twee jaar omzetten in nationaal recht. Dit recht is vervolgens gefaseerd van toepassing op ondernemingen. Ondernemingen met meer dan 5000 werknemers en een omzet van 1,5 miljard euro moeten binnen drie jaar na inwerkingtreding voldoen aan de regels. Ondernemingen met meer dan 3000 werknemers en een omzet van 900 miljoen euro hebben vier jaar de tijd. Ondernemingen met meer dan 1000 werknemers en een omzet van 450 miljoen euro krijgen vijf jaar de tijd om compliant te zijn.

De CSDDD is tijdens het EU-wetgevingsproces een onrustig bezit gebleken. Het nationale implementatietraject zal waarschijnlijk ook het nodige debat opleveren. Met de CSDDD zijn wij juristen nog de nodige uurtjes zoet.

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Scroll naar boven