Communicatie tussen advocaten en hun cliënten (en tussen artsen en patiënten) behoort vertrouwelijk te zijn. Deze ‘verschoningsgerechtigde informatie’ mag geen rol spelen bij het strafproces tegen een verdachte. Als de politie en het Openbaar Ministerie tijdens een strafrechtelijk onderzoek op zulke informatie stuiten, moet dit worden geselecteerd en gefilterd, zodat het niet in het strafdossier terechtkomt. Op dit moment doet de rechter-commissaris dit.
OM verantwoordelijk
Het wetsvoorstel voor de Tweede Aanvullingswet Nieuw Wetboek van Strafvordering brengt hierin verandering: het Openbaar Ministerie wordt verantwoordelijk voor selecteren en filteren. De r-c heeft hierin geen rol meer, iets waar de Raad voor de rechtspraak ‘begrip’ heeft. In maart 2024 bepaalde de Hoge Raad (in de Stibbe-zaak) dat de r-c hierin juist een grotere rol moet spelen.
Bulkdata
De wetgever zelf wijst op ‘technologische ontwikkelingen’, waardoor de huidige werkwijze niet meer houdbaar is. Allerlei data zijn enorm in omvang toegenomen en kunnen zich overal bevinden. Het filteren en selecteren van deze bulkdata is zeer arbeidsintensief. Zeker in omvangrijke fraudezaken, waarin veel advocaten, notarissen en artsen betrokken zijn, kan dat de opsporing en vervolging ernstig vertragen. Het duurt dan soms jaren voordat de data kunnen worden vrijgegeven aan het onderzoeksteam van de politie. Ondertussen ligt het opsporingsonderzoek grotendeels stil.
Rechtsbescherming verdachten
De Rechtspraak begrijpt dat de verantwoordelijkheid voor het filteren van vertrouwelijke informatie bij de rechter-commissaris wordt weggehaald. In het wetsvoorstel kiest de minister ervoor deze taak bij het OM te beleggen, zoals dat eerder ook het geval was. De Raad wijst wel op risico’s op het gebied van rechtsbescherming: welke waarborgen zijn er om te voorkomen dat het OM zonder toezicht van de rechter-commissaris zelfstandige onderzoeken doet naar datasets waar mogelijk verschoningsgerechtigde informatie in zit? De balans tussen bescherming van de rechten van de verdachte en de effectiviteit van het strafproces moet scherp worden bewaakt, aldus de Raad.
Advies
Lees hier het wetgevingsadvies over de Tweede Aanvullingswet. Hierin komen ook andere aspecten aan de orde, zoals informatievoorziening aan slachtoffers, herstelrecht en mediation.
