Worden bij huiszoekingen of in onderzoeken in computers stukken gevonden die gaan over de communicatie tussen advocaten en cliënten, dan vallen die onder het verschoningsrecht. Opsporingsambtenaren en het OM mogen die niet inzien. Dergelijke databestanden moeten eerst worden gefilterd onder leiding van de rechter-commissaris, oordeelde de Hoge Raad in de zaak-Box Consultants (2024).
Niet geïnvesteerd
Daarbij benadrukte de Hoge Raad dat dit een aanzienlijke taakverzwaring voor de gerechten zal betekenen. Die zouden dan ook voldoende capaciteit en middelen ter beschikking moeten stellen om deze extra werkzaamheden uit te voeren. Uit cijfers van de Raad voor de rechtspraak, die NRC heeft opgevraagd, blijkt dat er niet in ict of opleidingen is geïnvesteerd. Over alle gerechten zijn wel veertien extra medewerkers aangesteld die rechters-commissarissen ondersteunen. Volgens de Raad voor de rechtspraak zouden er zo’n dertig fte nodig zijn om te filteren.
Alarm
Dit alles noemt de krant ‘opvallend’, omdat de rechtspraak bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid alarm sloeg over langdurige filtertrajecten. De rechtspraak noemde het filteren van bulkdata ‘zeer bewerkelijk’ en stelde dat het een ‘onevenredig zwaar beslag’ legt op rechters-commissarissen en opsporingsdiensten. Filterprocedures zouden ‘eindeloos’ duren en ‘onaanvaardbare proporties’ aannemen, aldus NRC.
Wetswijziging
De Raad voor de rechtspraak is inmiddels akkoord gegaan met een wetswijziging die het mogelijk maakt dat niet de rechter-commissaris maar het Openbaar Ministerie verschoningsgerechtigde informatie filtert uit strafdossiers. De Nederlandse Orde van Advocaten en de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie vinden dat de r-c dit moet blijven doen.
Weinig respect
In NRC zegt advocaat Tim de Greve (Stibbe), die de Box Consultants-zaak deed. “Er blijken geen investeringen te zijn gedaan door de rechtspraak en nauwelijks mensen voor de nieuwe taak vrijgemaakt. Vervolgens wordt er geklaagd dat die taak niet kan worden uitgevoerd en ergens anders moet worden belegd. Dit is niet wat de Hoge Raad voor ogen had en het gebrek aan investeringen getuigt van weinig respect voor het oordeel van ’s lands hoogste rechter.”
