Systemische aanpak in mediation – ook zeer effectief voor intervisie

Annette is mediator in een teamconflict. Toen ze door de opdrachtgever werd benaderd, dacht ze het team er snel uit te kunnen laten komen met haar aanpak. Eerst individuele gesprekken en dan met het team bij elkaar. Alleen na de eerste sessie met iedereen aan tafel, zat er geen beweging in; een deel van het team leek zich zelfs wel tegen haar te keren. Annette had naar haar gevoel allerlei interventies toegepast, maar viel daarna stil. Alle ogen op haar gericht en zij wist het niet meer. Het liefst zou ze de zaak uit handen geven om niet meer terug te hoeven gaan. In haar intervisiegroep brengt ze de casus in.

Delen:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on email

De Systemische aanpak in intervisie

Als advocaat en mediator ben je veelal verplicht aan intervisie te doen die wordt begeleid door een erkende en geregistreerde gespreksleider. Je kunt er dilemma’s voorleggen aan vakgenoten en dan via verschillende methodes met elkaar van gedachten wisselen en tot nieuwe inzichten komen. Een van de manieren om naar casuïstiek te kijken is de Systemische aanpak. Daarbij kijk je niet alleen naar een individu op zichzelf, maar meer naar de context en de onderlinge interactie binnen systemen. Dat geeft weer een nieuw perspectief op de zaak en bovendien kun je er veel van leren over jezelf.

Dynamiek onderzoeken in de onderstroom

Bij een team verdient het aanbeveling om eerst te onderzoeken wat er speelt in de onderlinge dynamiek, in de zogenoemde onderstroom. Die dynamiek gaat de intervisiegroep onder begeleiding van de systemische geschoolde gespreksleider onderzoeken met behulp van tafelopstellingen en Rake Vragen. Annette zet tafelopstellingen-poppetjes die de teamleden en de leidinggevende representeren ten opzichte van elkaar op tafel en licht de casus toe. Zichtbaar wordt dat een paar senior medewerkers, waarvan er een het voortouw neemt, een centrale plek innemen in het team. De leidinggevende staat wat afzijdig en een groepje adviseurs staan schuin voor hem. Iedereen wacht af wat er gaat gebeuren en lijkt de hoop op enige verbetering te hebben opgegeven.

Rondje Rake Vragen

De intervisiebegeleider heeft op een andere tafel allemaal kaartjes neergelegd. Het zijn Rake Vragen. Dat zijn vragen die beweging kunnen brengen. Ze maken namelijk iets los wat vast zat. Rake Vragen vinden hun oorsprong in Systemisch Werk en gaan over wat we niet zien, over de onderstroom. Alle deelnemers aan de intervisie wordt gevraagd een Rake Vraag uit te zoeken die ze toepasselijk vinden en die aan Annette te stellen. Waar is meer van nodig? Voor wat is de huidige situatie een goede oplossing? Waar en wanneer ligt de kiem van hoe het nu is? Waar gaat dit werkelijk over? Wie of wat wordt er steeds uitgesloten? Welke lege plek wordt opgevuld?    

Vanuit impasse weer in beweging?

Annette weet niet op alle vragen direct antwoord te geven als het om het team gaat. Maar ze wordt op het spoor gezet om dit soort vragen bij een volgende sessie in het team aan de orde te stellen. Wat ze wel weet is dat het team voor een grote verandering in de organisatie staat en dat de impasse van nu lijkt te leiden naar een situatie waarin niemand hoeft te bewegen. Er zal namelijk flink wat veranderen in de taken en verantwoordelijkheden van met name de senior medewerkers. De leidinggevende weet eigenlijk niet goed hoe dit aan te pakken. Wat hij heeft geprobeerd, heeft eigenlijk meer tot conflicten geleid dan tot oplossingen. Hij heeft Annette nu ingezet om het verlossende woord te geven.

Wat doet de dynamiek aan tafel met de mediator?

De intervisiebegeleider vraagt nu in de volgende ronde naar wat de plek is die Annette inneemt bij de begeleiding van dit team. Als zij haar poppetje in de tafelopstelling plaatst zet zij zichzelf nu in het midden en recht voor de leidinggevende. Waar kent Annette die plek van? Een beetje beschaamd laat Annette weten dat ze deze plek ook altijd in haar gezin van herkomst innam. Haar vader was veel weg voor zijn werk, haar moeder lange tijd ziek. Annette regelde thuis van alles voor haar broer en zus, onbewust hopend dat zij het gemis van de ouders niet zo erg hoefden te voelen. En ergens wetend dat zij nooit helemaal haar ouders kon vervangen. In elk geval hielp haar strategie van aanpakken Annette zelf om niet de pijn van gemis en de angst voor wat er zou kunnen gebeuren te voelen. Dat aanpakken is Annette goed blijven doen.

Herhalende patronen van vroeger in het nu

Het patroon dat je van huis uit gewend bent door de plek die je vanzelfsprekend inneemt, kom je aan de mediationtafel weer makkelijk tegen. Dat kan maken dat je in de mediation kan afraken van je plek als mediator en tussen de partijen in kunt komen te staan of zelf partij wordt in het conflict. Je cliënten komen met een bepaalde verwachting bij jou. Ze kunnen bijvoorbeeld het appél op je doen om het voor hen op te lossen zonder daarin zelf al te veel eigenaarschap te willen, durven of kunnen nemen. Als jij door jouw patroon geneigd bent op een dergelijk appél in te gaan, kan het zijn dat je makkelijk in die dynamiek wordt ingezogen. In dat geval is het raadzaam om een time-out te nemen en te onderzoeken wat er met jou gebeurt waardoor jij in iets uit jouw systeem wordt getriggerd.

Nu anders dan toen

Annette ziet opeens de parallel en dat raakt haar diep. In het team ging ze het ook meteen fiksen door op de plek van de leidinggevende te gaan staan. Maar Annette wordt dan door de senior medewerkers juist als verlengstuk van de leidinggevende gezien en daarmee mogelijk als een bedreiging voor hun posities. Ondanks de oude trigger van vroeger, kan Annette nu wel zien dat haar instinctieve beweging hier niet effectief is. Als mediator heeft ze veel meer de leidinggevende en de teamleden te begeleiden er samen uit te komen in plaats van het voor hen te willen fiksen. Door dit inzicht verschuift Annette haar poppetje in de tafelopstelling meer naar de zijkant van het team.

Rondje advies en reflectie

Doorhebben van je eigen patroon is één, ermee omgaan een ander. Er zit vermijden van pijn onder, dus met het ombuigen van het patroon moet je ook weer de pijn die eronder zit onder ogen komen. Toch helpt het op deze manier kijken naar de zaak Annette wel. Met de input van de vorige rondes volgt hierna een rondje advies van de intervisiegenoten over wat Annette de komende sessie in de begeleiding van het team kan doen. Het heeft haar enorm geholpen om over de ervaren barrière heen te kunnen kijken en ze weet weer wat haar te doen staat. Tot slot delen de intervisiegenoten wat deze casus met hen heeft gedaan en wat ze er zelf van herkennen. Ze waren verrast hoeveel meer er nog uit een casus gehaald kan worden met systemische blik dan ze aanvankelijk dachten. En het delen van hoe de materie hen raakt, werkt verdiepend voor hun onderlinge relatie. Ze danken Annette voor haar openheid en het delen van haar kwetsbaarheid met hen.

Wil jij meer weten over systemische aanpak in mediation of in intervisie? Lees dan het boek ‘Dynamieken ontrafeld aan de mediationtafel’.

Delen:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on email

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Meest gelezen berichten

Van onze kennispartners

Juridische vacatures

Over Mr.

Mr. is hét platform voor juristen. Mr. bericht over actuele zaken in de juridische wereld en belicht en becommentarieert deze vanuit een onafhankelijke positie. Mr. richt zich op alle in Nederland actieve juristen en WO-rechtenstudenten..

Volg MR. op social media

Service menu

Contactgegevens

Uitgeverij Mr. bv
Paul Krugerkade 45
2021 BN Haarlem
Uitgever: Charley Beerman
E-mail: beerman@mr-magazine.nl

Scroll naar top