Advies aan minister: laat rechter oordelen over invrijheidstelling levenslanggestraften

Niet de minister zou moeten oordelen over het al dan niet vrijlaten van gedetineerden die een levenslange gevangenisstraf hebben gekregen, maar de rechter. Dat adviseert de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ).

Delen:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on email
Depositphotos_299188266_S-07ad7468
foto: Depositphotos

In Nederland is levenslang, anders dan volgens een hardnekkige fabel, ook écht levenslang. Maar een levenslanggestrafte moet desalniettemin een perspectief worden geboden op vrijlating. Dit vloeit voort uit artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM): het verbod van foltering. Wanneer een dergelijk perspectief ontbreekt, betekent dit een schending van het grondrecht door de Staat.

Adviescollege

Sinds 2017 bestaat hiervoor in Nederland een procedure waarbij het Adviescollege levenslanggestraften (ACL) na 25 jaar adviseert over al dan niet verlenen van gratie; twee jaar later beslist vervolgens de minister voor Rechtsbescherming hierover namens de Kroon. Per 10 januari van dit jaar wordt deze post in het kabinet bekleed door Franc Weerwind (D66), daarvoor door Sander Dekker (VVD). Dekker willigde in zijn ambtstermijn in 2021 een aantal gratieverzoeken in, hetgeen sinds 1986 niet meer was voorgekomen. In datzelfde jaar kondigde hij aan om dit stelsel te heroverwegen.

Politieke invloed

De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming geeft aan met belangstelling kennis te hebben genomen van dit voornemen. Volgens de RSJ is de huidige gratieprocedure “gevoelig voor politieke invloeden doordat de beslissing ligt bij de minister, die zich moet verantwoorden voor het parlement”. Daarnaast zouden de procedurele waarborgen zwak zijn omdat er geen rechtsmiddel openstaat behalve bij de civiele rechter, “wat voor betrokkenen leidt tot veel en tijdrovende procedures.”

Geadviseerd wordt dan ook om de rechter te laten toetsen of een levenslanggestrafte in vrijheid moet worden gesteld. Volgens de RSJ biedt “een herbeoordelingsmechanisme op basis van een rechterlijke toets betere waarborgen […] voor het vereiste perspectief op vrijlating van levenslanggestraften dan het huidige systeem.” De Raad heeft al eerder in die richting geadviseerd.

Wetswijziging

Deze hernieuwde procedure zou wel een wetswijziging vergen voor de nodige uitwerkingsaspecten. Zo moet er duidelijkheid komen over de aard van de levenslange gevangenisstraf, moet het moment van toetsing worden vastgesteld (de RSJ stelt voorlopig voor 25 jaar aan te houden), en hertoetsing na afwijzing invrijheidstelling worden geregeld (RSJ: elke vijf jaar). Voorts zou het de voorkeur verdienen de herbeoordeling te beleggen bij de Penitentiaire Kamer van het Hof Arnhem-Leeuwarden.

Wisselende ministers

RSJ-voorzitter (en voormalig Mr. van de week) Han Moraal sprak op NPO Radio 1 over het advies, en lichtte daar het risico van een politieke beslissing nader toe. “Als er een minister komt van een andere kleur, een andere partij, dan kan die politieke omgeving ook weer veranderen. Dan kun je de situatie hebben dat je in het ene geval een gratieverlening zou kunnen krijgen, en in het andere vergelijkbare geval misschien niet.” De onafhankelijke rechter mag verondersteld worden niet gevoelig te zijn voor wisselende politieke verhoudingen.

Delen:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on email

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Over Mr.

Mr. is hét platform voor juristen. Mr. bericht over actuele zaken in de juridische wereld en belicht en becommentarieert deze vanuit een onafhankelijke positie. Mr. richt zich op alle in Nederland actieve juristen en WO-rechtenstudenten..

Volg MR. op social media

Service menu

Contactgegevens

Uitgeverij Mr. bv
Paul Krugerkade 45
2021 BN Haarlem
Uitgever: Charley Beerman
E-mail: beerman@mr-magazine.nl

Scroll naar top