Het is logisch om je zorgen te maken over wat AI doet met de ontwikkeling van junioren. Hoe leren jonge mensen denken, schrijven en redeneren als ze niet meer, net als jij vroeger, al dat vormende low-end werk doen?
Alleen, doordat we het steeds over die jongeren hebben, verliezen we iets uit het oog. Wij ervaren professionals leunen zelf ook steeds meer op AI. De meesten van ons zien daarvan alleen de voordelen. Waar AI bij een junior het leren bemoeilijkt, geeft diezelfde AI de ervaren juristen superkracht.
Dat klinkt lekker, maar wat is de prijs?
Vakmanschap is niet onderhoudsvrij
Wij, ervaren professionals, praten soms over ons analytisch vermogen alsof het een bezit is. Iets wat je na twintig jaar definitief verworven hebt. Een onuitputtelijke intellectuele bankrekening waar je onbekommerd op teert.
Maar zo werkt het niet. Vakmanschap is iets dat je op peil moet houden, net als je fysieke conditie.
Ik sprak erover met een professor die aan de VU onderzoekt hoe neurale verbindingen werken. Vaardigheden als juridisch redeneren, patronen herkennen, een dossier écht doorgronden, dat bestaat in je hoofd als een stelsel van verbindingen tussen hersencellen. Gevormd door jarenlange oefening. Snel, sterk en betrouwbaar geworden, maar… niet permanent.
Het brein snoeit wat het niet gebruikt. Verbindingen die je niet onderhoudt, verzwakken. Letterlijk, als onderdeel van het biologisch proces. De professor zei het zo: use it or lose it.
En dat raakt direct aan iets wat ik las in Nature: writing is thinking. De kern: schrijven is niet reproduceren wat je al denkt. Schrijven ís denken. In het schrijfproces orden je je kennis, ontdek je waar je redenering hapert, wat je nog niet begrijpt en wat je eigenlijk vindt. Het is geen output, het is een cognitief proces. Als je dat uitbesteedt aan AI, sla je dat over.
Voor de cliënt maakt het misschien niet uit als jij je stukken met AI schrijft, het eindproduct kan best beter zijn, maar jij als jurist verzwakt erdoor. Je levert niet alleen het werk uit, je levert ook de training in.
Onderzoek van MIT, dat ik al eerder aanhaalde in een column voor advocatie, bevestigt ook dat je een betere denker bent en blijft als je het jezelf niet te makkelijk maakt. Je hersenen hebben ‘frictie’ nodig om qua verbinding in shape te blijven. Net zoals je spieren fysiek sterker worden als je zwaarder traint en lichamelijk achteruit gaan als je te veel achter je bureau zit.
Permanente educatie
‘OK, maar wij hebben permanente educatie’, denken de advocaten onder ons misschien.
Maar PE gaat vooral over het bijhouden van kennis. Of je wel bij bent qua jurisprudentie en ontwikkeling van de regelgeving. Dat is iets anders dan de vaardigheid om zelf een complex contract te maken, een opinie van begin tot eind door te denken, een pleitnota eigenhandig te schrijven.
Een chirurg die complexe operaties wil blijven uitvoeren moet aantoonbaar een minimum aantal van dat soort ingrepen per jaar doen. Wie er te weinig doet, verliest z’n bevoegdheid. Niet omdat hij de theorie niet kent. Maar omdat de vaardigheid afneemt als je ‘m niet gebruikt.
Voor juristen geldt ongetwijfeld hetzelfde mechanisme. Alleen meten we het niet.
Ik ben voor AI
Begrijp me goed: ik ben niet tegen AI. Ik vind het fantastisch. Het maakt mijn werk leuker.
Maar een deel van de frictie in je werk is waardevol. Misschien niet voor je cliënt, misschien niet voor je kantoor, maar wel voor jou als je op het hoogste niveau wil blijven functioneren.
Zelf zoeken naar de juiste formulering. Zelf merken dat een redenering nog rammelt. Zelf ontdekken waar een argument wringt. Zelf de denkstappen maken van informatie naar begrip.
Dat zijn geen vervelende inefficiënties van het vak. Dat ís het vak.
