Mr. van de week: prof. Janneke Gerards

Delen:

Janneke GerardsMr. van de week is prof. Janneke Gerards. Gerards is benoemd tot hoogleraar fundamentele rechten aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Eind 2009 werd u door uw peers uitgeroepen tot Gouden stoofpeer staats- en bestuursrecht. Is deze benoeming daar een gevolg van?

Dat denk ik niet! Bij de Radboud Universiteit was men op zoek naar een hoogleraar op het terrein van de fundamentele rechten, die het mooie onderzoek dat in Nijmegen op dat terrein wordt uitgevoerd met elkaar kan verbinden. Ik vind het een grote eer dat men daarbij aan mij heeft gedacht, maar ik denk dat dit vooral te maken heeft met mijn onderzoek naar de betekenis van fundamentele rechten.

Zijn de fundamentele rechten boeiender als leeropdracht dan het staats- en bestuursrecht?

Staats- en bestuursrecht is een prachtige en heel boeiende leeropdracht, maar de nieuwe leeropdracht geeft mij de kans om mij meer toe te spitsen op het onderwerp dat altijd mijn grootste belangstelling heeft gehad. In Leiden heb ik vaak gedacht dat ik elementen van mijn leeropdracht verwaarloosde – ik heb bepaald weinig werk gedaan aan belangrijke onderwerpen als bestuursprocesrecht of decentralisatie. Dat ik dat nu niet meer van mijzelf hoef te verwachten, vind ik heel plezierig. Fundamentele rechten vind ik zelf een heel spannend onderdeel van het recht. Niet alleen omdat het vaak gaat om ingewikkelde morele of maatschappelijke dilemma’s, maar ook omdat het onderwerp zich niet beperkt tot het staats- en bestuursrecht. Er zijn raakvlakken met alle rechtsgebieden, met de rechtstheorie en met onderwerpen die buiten het recht zijn gelegen. Dat maakt het heel uitdagend om ermee bezig te zijn.

Hoe belangrijk zijn de grondrechten in deze tijden?

Grondrechten zijn altijd heel belangrijk, nu evenzeer als vroeger. Ik denk wel dat het essentieel is dat we ons dat blijven realiseren. Misschien ook doordat er wat inflatie is opgetreden in de notie van grondrechten (tegenwoordig wordt al snel een beroep gedaan op grondrechten, ook in kwesties waarin dat misschien niet zo redelijk is), worden grondrechtelijke claims vaak erg snel terzijde geschoven. Grondrechten worden vaak maar lastig gevonden, zeker in kwesties over vreemdelingen, maar ook bij terrorisme- en fraudebestrijding. Dat is problematisch, omdat grondrechten wezenlijke bescherming bieden. We moeten ze dan ook serieus blijven nemen en blijven beschermen, en we moeten goed blijven nadenken over de juiste balans tussen botsende grondrechten en tussen grondrechten en andere belangen.

Is het beslissen over strijdige grondrechten als rechter niet leuker dan er onderzoek naar doen als wetenschapper?

Nadenken over grondrechtenbotsingen als rechter lijkt me heel uitdagend; ik zou dat graag doen en denk ook concreet na over een rechter-plaatsvervangerschap. Tegelijkertijd vind ik het juist mooi om met een zekere wetenschappelijke distantie te kunnen kijken naar de resultaten die rechters bereiken. Die uitkomsten te analyseren en in context te plaatsen, lijnen te ontdekken, de kracht en de legitimiteit van bepaalde argumentatievormen te beoordelen, dat vind ik prachtig om te doen.

Wie is in uw juridisch bestaan uw bron van inspiratie?

Ik heb eigenlijk heel veel inspiratiebronnen. Veel mensen hebben grote kwaliteiten die ik bewonder. Soms ken ik die mensen persoonlijk en geniet ik van de gesprekken die ik met hen heb. Rick Lawson, een Leidse collega, is bijvoorbeeld heel goed in het zien van de politieke kanten van de EHRM-rechtspraak en de context waarin die uitspraken tot stand worden gebracht, terwijl Jacco Bomhoff, een van de promovendi die ik begeleid, schitterende rechtstheoretische analyses kan maken. Maar ik ontleen ook veel inspiratie aan stukken die ik lees en die ik goed vind, of aan gesprekken met collega’s uit De Jonge Akademie die met heel andere onderwerpen bezig zijn.

Welk wetsartikel vindt u het mooist?

De algemene bepaling die de Staatscommissie Grondwet heeft voorgesteld vind ik zelf wel erg mooi, omdat daarin de grondslagen van ons staatsrechtelijk systeem duidelijk tot uitdrukking komen. Verder zijn er in de Nederlandse wetgeving niet zoveel bepalingen waar ik echt warm voor loop. Ik ben ook niet zo’n fan van wetgeving, ik bestudeer liever rechterlijke uitspraken.

Welk wetsartikel het slechtst?

Er zijn heel wat bepalingen waarin storende elementen zitten. Zo vind ik art. 1 Grondwet een mooie bepaling, maar vind ik het jammer dat daar een aantal gronden in worden genoemd; dat heeft allerlei averechtse consequenties. Art. 120 Grondwet vind ik ook een problematische bepaling. Hoewel ik de bezwaren tegen constitutionele toetsing goed zie, denk ik dat die bepaling toch echt eens zou moeten worden vervangen door iets beters.

Wat is het hoogtepunt uit uw juridische carrière?

Dat is een lastige vraag – dat is eigenlijk een hele reeks. Bij ieder geaccepteerd artikel ben ik weer gelukkig, net als bij mooie uitnodigingen of aardige opmerkingen. Maar ik denk dat de toekenning van mijn NWO-Vidi-aanvraag voor een vijfjarig onderzoek naar de rechterlijke argumentatie in zaken over grondrechten mij het meeste heeft gebracht. Toen ik hoorde dat die aanvraag was toegewezen, heb ik werkelijk een gat in de lucht gesprongen.

Welke juridische website raadpleegt u vaak?

HUDOC (de database van het EHRM) en SSRN (een database met een schat aan (veelal nog ongepubliceerde) wetenschappelijke artikelen en papers).

Welk boek las u het laatst?

Laatste roman was ‘A week in December’ van Faulks. Laatste non-fictie-boek was ‘How the mind works’ van Pinker. Juridische boeken lees ik meestal niet van kaft tot kaft, maar raadpleeg ik vooral; op dit moment liggen op mijn bureau allerlei boeken die ik nodig heb voor een annotatie bij een EHRM-uitspraak in een Ierse arbortuszaak.

Met wie zou u een gevangeniscel willen delen?

De enige persoon van wie ik het prettig vind om hem echt voortdurend om me heen te hebben, is mijn vriend Mark. Ik ben niet zo’n prater, meer een lezer. Mag ik de cel ook delen met een computer en een stapel boeken?

Weet u een goede Mr. van de Week? Mail ons: office@mr-magazine.nl

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Scroll naar boven