Iets verloren in het donker vertelt het verhaal van Lisa, een succesvolle advocate van achter in de vijftig. Na een veeleisende carrière besluit ze samen met haar man Bror te verhuizen naar een afgelegen eiland. Ze hoopt een nieuwe start te maken en de moeizame band met haar volwassen dochter te herstellen. Die hoop wordt al snel op de proef gesteld wanneer oude conflicten en lang bewaarde geheimen aan het licht komen. Gaandeweg blijkt dat een verandering van omgeving niet automatisch leidt tot innerlijke rust.
Meer dan een carrière
Het is geen toeval dat Grøndahl zijn hoofdpersoon neerzet als succesvolle partner bij een groot advocatenkantoor. Als advocaat sta je onder hoge druk. Je schakelt voortdurend tussen cliënten, dossiers, deadlines en grote verantwoordelijkheden. Over Lisa schrijft Grøndahl dat haar werk haar “veel heeft opgeleverd”, dat het “het leukste was wat ze kon bedenken” en dat het haar voldoening gaf, “totdat het haar geen voldoening meer gaf”. In die ene zin vat hij haar ontwikkeling treffend samen.
Grøndahl moraliseert nergens. Hij laat zien hoe werk de plaats kan innemen van wat werkelijk van waarde is. Die observatie herken ik uit mijn eigen praktijk. Veel advocaten werken hard en ervaren dat zij de verantwoordelijkheid voor hun werk grotendeels alleen dragen. Daarom organiseer ik retreats voor advocaten, waar ruimte is om stil te staan bij de manier waarop je je vak wilt uitoefenen. Wat is belangrijk? Welke keuzes wil je maken? En past de manier waarop je werkt nog bij het leven dat je wilt leiden? Juist de combinatie van tijd voor jezelf en het gesprek met vakgenoten helpt om opnieuw oog te krijgen voor wat in de drukte gemakkelijk uit beeld raakt: aandacht voor de mensen om je heen, je gezondheid en het plezier in je werk. Iets verloren in het donker laat zien dat het verstandig is die vragen te stellen zolang je nog iets te kiezen hebt.
De kracht van het onuitgesprokene
Grøndahl schrijft in een sobere, bijna meditatieve stijl die uitstekend past bij de thematiek van de roman. Zijn zinnen zijn zorgvuldig opgebouwd, waardoor je geregeld vanzelf vertraagt om een passage opnieuw te lezen. De psychologische spanning zit in kleine, veelzeggende momenten. Zo beschrijft hij hoe Lisa beseft dat er aan een belangrijke e-mail niets meer valt te veranderen, “maar toch wacht ze met op VERZENDEN klikken“. Die aarzeling zegt uiteindelijk veel over haar leven. Ze staat symbool voor alle beslissingen die worden uitgesteld, totdat het leven zelf om een antwoord vraagt.
Grøndahl kijkt met begrip naar de tekortkomingen en verlangens van zijn personages. Hij laat zien dat ambitie een keerzijde krijgt wanneer werk ten koste gaat van de mensen en dingen die echt belangrijk zijn.
Jens Christian Grøndahl, Iets verloren in het donker, Meulenhoff
+ Psychologische diepgang
– Traag begin
Sterren: ★★★★☆ (4 van 5)
Vivien Rorsch is cassatieadvocaat bij LaRorsch in Leiden. Daarnaast organiseert zij de NEO Business Retreats voor advocaten.
