Met de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg is de Jeugdwet gewijzigd. Een deel van deze wijzigingen is al per 1 januari 2026 in werking getreden; andere onderdelen volgen per 1 januari 2027. De wet introduceert nieuwe verplichtingen voor jeugdhulpaanbieders, gecertificeerde instellingen en gemeenten, met als doel de beschikbaarheid, kwaliteit en betaalbaarheid van (met name specialistische) jeugdhulp te verbeteren.
Nieuwe verplichtingen vanaf 1 januari 2026
Gecertificeerde instellingen en bepaalde jeugdhulpaanbieders zijn sinds 1 januari 2026 verplicht om te beschikken over onafhankelijk intern toezicht. De eisen die aan het interne toezicht worden gesteld, zijn nagenoeg gelijk aan de eisen die gelden voor zorgaanbieders op grond van de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza). Een verschil is dat in de jeugdzorg bevorderd moet worden dat ten minste één van de leden van de interne toezichthouder een persoon is aan wie jeugdhulp is verleend (of een ouder), of werkzaam is (geweest) als jeugdhulpverlener. De verplichting tot intern toezicht geldt niet voor alle jeugdhulpaanbieders (zie hier voor meer informatie).
In de Hervormingsagenda Jeugd was al afgesproken dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) stelselonderzoek moet doen naar de beschikbaarheid van jeugdhulp. De Jeugdwet is hier sinds begin dit jaar op aangepast zodat de NZa deze taak nu heeft (art. 9a.1).
Daarnaast heeft de NZa een taak ten aanzien van ‘vroegsignalering’. De NZa moet betrokken partijen waarschuwen indien sprake is van een (dreigend) ontoereikend aanbod van regionaal en landelijk te organiseren jeugdhulpvormen en gecertificeerde instellingen (art. 9a.2) en moet bevorderen dat het probleem na zo’n waarschuwing zo snel mogelijk wordt opgelost (art. 9a.3).
Nieuwe verplichtingen vanaf 1 januari 2027
Vanaf 1 januari 2027 gelden er verdergaande verplichtingen voor gemeenten ten aanzien van regionale samenwerking. Gemeenten zijn dan verplicht om (minimaal) op regionaal niveau kinderbeschermingsmaatregelen, jeugdreclassering en bepaalde vormen van specialistische jeugdhulp te contracteren en te subsidiëren. Gemeenten worden ingedeeld in 42 regio’s (Besluit Jeugdwet) en per regio moet een jeugdregio worden gevormd: een gemeenschappelijke regeling voor de organisatie van specialistische jeugdhulp.
Voor jeugdhulpaanbieders is van belang dat de verplichtingen ten aanzien van openbare jaarverantwoording worden gewijzigd. Jeugdhulpaanbieders zijn op dit moment al gehouden tot het afleggen van financiële verantwoording (§ 8.3 Jeugdwet). Vanaf 1 januari 2027 worden deze verplichtingen gelijkgetrokken met de eisen die in dit kader gelden voor zorgaanbieders op grond van de Wmg. Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen dienen hun jaarverantwoording over het boekjaar 2026 vóór 1 juni 2027 openbaar te maken.
Concreet dienen jeugdhulpaanbieders – behalve solistisch werkende jeugdhulpverleners – en gecertificeerde instellingen een openbare jaarverantwoording op te stellen, die bestaat uit de volgende onderdelen:
- een financiële verantwoording (op basis van de via de Regeling voorgeschreven modellen);
- bij de financiële te voegen informatie (welke informatie moet worden gevoegd verschilt per categorie); en
- andere informatie betreffende de bedrijfsvoering.
In de Regeling openbare jaarverantwoording Jeugdwet worden regels gesteld omtrent onder meer de precieze inhoud van de openbare jaarverantwoording. Deze regeling treedt per 1 januari 2027 in werking.
Op de openbare jaarverantwoording zal vanaf 1 januari 2027 toezicht worden gehouden door de NZa. Vanaf die datum houdt de NZa ook toezicht op de naleving van de nieuwe bepalingen over de financiële bedrijfsvoering (art. 9a.4).
