De Belgische partij Vlaams Belang maakte in 2022 een campagne met de slogan ‘Immigratie Kan Echt Anders’ (IKEA). En gebruikte daarbij de kleuren, het logo en de tekeningen van IKEA.
Het Hof bevestigt dat een politieke parodie een ‘geldige reden’ kan vormen om een merk te mogen gebruiken (HvJ EU 8 september 2026, ECLI:EU:C:2026:721). Dit op de voorwaarde dat de vrijheid van meningsuiting zwaarder weegt dan het belang van de merkhouder. Daarbij moet rekening worden gehouden met alle relevante omstandigheden van het concrete geval.
Allereerst is het oogmerk van de gebruiker van belang: wilde die te goeder trouw zijn vrijheid van meningsuiting uit oefenen? Dat zou bijvoorbeeld zo kunnen zijn als het merk wordt gebruikt om een boodschap over te brengen waarmee het merk, de merkhouder of goederen en diensten inhoudelijk verband houdt. Maar niet in dit geval, want de Zweedse meubelgigant heeft niks met immigratie maken.
Het kan ook zijn dat het merk wordt gebruikt om een debat van algemeen belang op gang te brengen of verder te voeden. Onduidelijk is of dat in dit geval ook zo is. Evenmin lijkt het gebruik door Vlaams Belang om andere redenen noodzakelijk. ‘IKEA’ heeft geen taalkundige betekenis, is geen publieke culturele referentie en maakt ook geen deel uit van het dagelijks taalgebruik.
Het Hof wijst ook op de mogelijke gevolgen van het gebruik voor de (merkrechten van) de merkhouder, hierbij meewegende de intensiteit, omvang en modaliteiten van het gebruik; de bekendheid van het merk en de mate van overeenstemming. In het voordeel van IKEA weegt zwaar mee dat door het gebruik de indruk zou kunnen worden gewekt dat zij als merkhouder instemt met de politieke boodschap van Vlaams Belang, zeker wanneer de merkhouder zich neutraal tegenover deze boodschap wenst te verhouden of er zich er juist niet mee wil verenigen.
Hoewel de Belgische rechter nu de knoop moet doorhakken, is het oordeel van het Hof zelf, en daarmee de uitkomst van deze zaak, duidelijk: de politieke uitingsvrijheid van Vlaams Belang weegt in dit geval niet zwaarder dan het belang van IKEA, wiens goederen en diensten niks te maken hebben met het debat over migratie. IKEA neemt daar ook geen standpunt over in en de suggestie dat zij de ideeën van Vlaams Belang ondersteunt is schadelijk voor IKEA.
De zaak is hiermee waarschijnlijk ten einde. Het is onwaarschijnlijk dat partijen er belang bij hebben om nu nog door te procederen. IKEA heeft gelijk gekregen en met de procedure bewezen dat zij Vlaams Belang niet ondersteunt. Vlaams Belang heeft zijn free publicity (“het voordeel dat het beoogde te trekken”) al lang gehad. Vijftien jaar geleden deed het Vlaams Belang hetzelfde met het omslag van een Suske& Wiske-album en wist ook die publiciteitsstunt tot het Hof Van Justitie op te rekken.
HvJ EU 8 september 2026, ECLI:EU:C:2026:721 (IKEA v Vlaams Belang)
HvJ EU 3 september 2014, ECLI:EU:C:2014:2132 (Deckmyn/Vandersteen)
